HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Cyców

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7699 mieszkańcówdochody własne 8492 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.33% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.41% do 39.68%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka176 991 zł133+1.1%19 850 zł70%-76 498 zł0.203
●RozwójProgramPodwyżka181 380 zł121-0.9%15 113 zł72%-71 761 zł0.259
Szeroki programBez zmianPodwyżka171 426 zł124-1.4%40 691 zł70%-75 202 zł0.313
●Bez zmianProgramPodwyżka185 520 zł109-2.9%10 633 zł72%-67 280 zł0.357
RozwójProgramBez zmian158 752 zł121+1.1%85 838 zł68%-74 527 zł0.357
●Szeroki programProgramBez zmian154 374 zł133+3.1%90 461 zł68%-79 250 zł0.359
RozwójBez zmianPodwyżka175 792 zł112-3.4%36 080 zł72%-70 490 zł0.386
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka166 846 zł116-2.9%55 328 zł69%-75 938 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian162 880 zł109-0.9%81 470 zł70%-70 060 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian149 455 zł124+0.6%111 012 zł68%-77 850 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian153 810 zł112-1.4%106 414 zł68%-73 152 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka171 222 zł104-4.8%50 707 zł71%-71 215 zł0.478
RozwójProgramObniżka141 976 zł121+2.6%139 613 zł67%-76 570 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka189 885 zł96-5.0%5852 zł73%-62 500 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka179 910 zł100-5.3%31 724 zł72%-66 034 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian167 230 zł96-3.1%76 889 zł72%-65 298 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka146 095 zł109+0.6%135 255 zł68%-72 114 zł0.499
●Szeroki programProgramObniżka137 607 zł133+4.7%144 226 zł65%-81 283 zł0.503
Szeroki programWstrzymanieBez zmian145 263 zł116-0.9%124 507 zł67%-78 515 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian157 916 zł100-3.4%102 071 zł70%-68 710 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian149 627 zł104-2.9%119 899 zł68%-73 806 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka150 435 zł96-1.6%131 089 zł70%-67 365 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka133 169 zł124+2.1%163 337 zł64%-79 807 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka137 515 zł112+0.1%158 749 zł67%-75 119 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka175 349 zł92-6.7%46 340 zł72%-66 748 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka141 612 zł100-1.9%154 658 zł68%-70 688 zł0.599
Głębokie cięcieProgramBez zmian171 481 zł83-5.3%72 841 zł73%-60 654 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka184 250 zł87-7.4%27 096 zł73%-61 282 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieObniżka129 265 zł116+0.6%175 978 zł64%-80 419 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian153 742 zł92-4.8%115 546 zł69%-69 354 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka194 149 zł83-7.2%1265 zł76%-57 839 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian162 241 zł87-5.5%97 798 zł72%-63 976 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka133 620 zł104-1.4%171 380 zł66%-75 721 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka154 675 zł83-3.8%127 050 zł71%-62 734 zł0.640
OgraniczenieBez zmianObniżka145 927 zł87-4.0%150 550 zł69%-65 967 zł0.668
Bez zmianWstrzymanieObniżka137 726 zł92-3.4%167 250 zł68%-71 280 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka179 700 zł79-8.7%41 700 zł73%-61 982 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian158 078 zł79-6.9%111 237 zł71%-64 606 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian166 467 zł74-7.6%93 772 zł73%-59 359 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka188 490 zł74-9.5%22 865 zł76%-56 648 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka142 052 zł79-5.5%163 132 zł68%-66 546 zł0.758
Głębokie cięcieBez zmianObniżka150 142 zł74-6.2%146 534 zł71%-61 363 zł0.759
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian162 315 zł66-9.0%107 200 zł72%-59 977 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka183 951 zł66-10.8%37 439 zł75%-57 335 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka146 278 zł66-7.6%159 106 zł71%-61 929 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 343 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.