Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łęczyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy55 531 mieszkańcówdochody własne 7670 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.06% do 0.33%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.77% do 25.52%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	80 335 zł	132	+1.2%	24 598 zł	79%	-38 802 zł	0.281
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	77 296 zł	137	+1.2%	26 797 zł	79%	-41 001 zł	0.307
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	83 171 zł	119	-0.8%	20 538 zł	81%	-34 742 zł	0.317
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	74 403 zł	150	+3.3%	30 922 zł	77%	-45 126 zł	0.323
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	80 098 zł	123	-1.0%	22 826 zł	79%	-36 995 zł	0.337
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	86 505 zł	110	-1.8%	17 941 zł	82%	-32 145 zł	0.342
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	85 919 zł	105	-2.9%	16 621 zł	82%	-30 798 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	84 968 zł	108	-3.4%	17 519 zł	82%	-31 697 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	66 590 zł	127	+0.4%	49 294 zł	76%	-42 995 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	69 549 zł	114	-1.6%	47 589 zł	78%	-38 895 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	63 689 zł	132	+0.4%	53 732 zł	75%	-45 137 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	72 740 zł	105	-2.6%	42 783 zł	79%	-36 361 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	60 673 zł	145	+2.4%	55 500 zł	72%	-49 302 zł	0.490
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	66 614 zł	118	-1.8%	52 057 zł	77%	-41 090 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	72 419 zł	100	-3.7%	45 974 zł	79%	-34 910 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	71 466 zł	103	-4.2%	46 888 zł	79%	-35 811 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	59 198 zł	123	-0.1%	65 385 zł	74%	-45 459 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	62 231 zł	110	-2.1%	63 534 zł	76%	-41 328 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	65 353 zł	101	-3.0%	58 869 zł	78%	-38 820 zł	0.564
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 368 zł	128	-0.1%	69 681 zł	71%	-47 574 zł	0.568
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 278 zł	141	+1.9%	71 595 zł	69%	-51 770 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	59 365 zł	114	-2.3%	67 861 zł	75%	-43 496 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.84 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.