HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łęczyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy55 531 mieszkańcówdochody własne 7670 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.06% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.77% do 25.52%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne80 335 zł132+1.2%24 598 zł79%-38 802 zł0.281
●RozwójDoinwestowanieAktywne77 296 zł137+1.2%26 797 zł79%-41 001 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne83 171 zł119-0.8%20 538 zł81%-34 742 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne74 403 zł150+3.3%30 922 zł77%-45 126 zł0.323
Bez zmianDoinwestowanieAktywne80 098 zł123-1.0%22 826 zł79%-36 995 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne86 505 zł110-1.8%17 941 zł82%-32 145 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne85 919 zł105-2.9%16 621 zł82%-30 798 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne84 968 zł108-3.4%17 519 zł82%-31 697 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne89 269 zł97-3.7%13 964 zł84%-28 168 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian66 590 zł127+0.4%49 294 zł76%-42 995 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian69 549 zł114-1.6%47 589 zł78%-38 895 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian63 689 zł132+0.4%53 732 zł75%-45 137 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian72 740 zł105-2.6%42 783 zł79%-36 361 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne90 711 zł90-5.4%11 403 zł85%-25 589 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne89 748 zł93-5.8%12 314 zł85%-26 501 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian60 673 zł145+2.4%55 500 zł72%-49 302 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian66 614 zł118-1.8%52 057 zł77%-41 090 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian72 419 zł100-3.7%45 974 zł79%-34 910 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne91 948 zł83-5.8%10 114 zł86%-24 301 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian71 466 zł103-4.2%46 888 zł79%-35 811 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian75 628 zł92-4.5%41 157 zł81%-32 343 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja59 198 zł123-0.1%65 385 zł74%-45 459 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja62 231 zł110-2.1%63 534 zł76%-41 328 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja65 353 zł101-3.0%58 869 zł78%-38 820 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja56 368 zł128-0.1%69 681 zł71%-47 574 zł0.568
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja53 278 zł141+1.9%71 595 zł69%-51 770 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja59 365 zł114-2.3%67 861 zł75%-43 496 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian77 194 zł85-6.1%40 891 zł82%-29 720 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian76 230 zł88-6.6%41 818 zł82%-30 635 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne95 415 zł75-7.7%6285 zł88%-20 480 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja65 174 zł96-4.2%61 775 zł78%-37 311 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja64 222 zł99-4.7%62 688 zł78%-38 212 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja68 314 zł88-5.0%57 098 zł79%-34 770 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian78 430 zł78-6.6%39 618 zł83%-28 435 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 642 zł68-8.2%5009 zł90%-19 205 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja69 953 zł81-6.6%56 687 zł80%-32 117 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja68 989 zł84-7.1%57 613 zł79%-33 031 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian81 883 zł70-8.4%35 904 zł85%-24 630 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja71 189 zł74-7.1%55 413 zł81%-30 831 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian83 108 zł63-8.9%34 643 zł85%-23 357 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja74 646 zł66-8.9%51 696 zł83%-27 022 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne101 252 zł53-10.5%0 zł95%-14 204 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja75 871 zł59-9.4%50 435 zł83%-25 749 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian87 702 zł48-11.2%29 952 zł89%-18 374 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja80 469 zł44-11.6%45 762 zł86%-20 761 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.84 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.