HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Głusk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 344 mieszkańcówdochody własne 6394 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.85% do 11.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.99% do 31.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka81 282 zł133+73.1%17 087 zł68%-57 586 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka84 964 zł121+69.9%13 007 zł70%-53 527 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka79 120 zł124+69.1%25 434 zł68%-56 190 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka88 411 zł109+66.7%9188 zł72%-49 710 zł0.364
RozwójProgramBez zmian72 634 zł121+73.1%46 803 zł67%-55 530 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka82 785 zł112+65.9%21 500 zł71%-52 150 zł0.396
●Szeroki programProgramBez zmian68 959 zł133+76.4%50 744 zł65%-59 579 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian76 075 zł109+69.9%43 100 zł69%-51 723 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka76 905 zł116+66.7%32 511 zł68%-56 533 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian67 156 zł124+72.3%59 898 zł65%-58 109 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian70 814 zł112+69.1%55 974 zł67%-54 079 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 935 zł96+63.3%5209 zł75%-45 731 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka80 574 zł104+63.6%28 568 zł70%-52 485 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka86 215 zł100+62.8%17 803 zł73%-48 352 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian79 591 zł96+66.4%39 321 zł72%-47 757 zł0.489
RozwójProgramObniżka63 510 zł121+75.6%73 125 zł65%-57 011 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka66 945 zł109+72.3%69 496 zł67%-53 211 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian65 156 zł116+69.9%66 391 zł65%-58 402 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian74 238 zł100+65.9%52 287 zł69%-50 291 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka59 839 zł133+78.9%77 060 zł63%-61 053 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka70 456 zł96+68.8%65 933 zł69%-49 254 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian68 819 zł104+66.7%62 458 zł67%-54 364 zł0.544
RozwójBez zmianObniżka61 956 zł112+71.5%81 564 zł65%-55 506 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka58 303 zł124+74.8%85 481 zł63%-59 528 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka84 009 zł92+60.5%24 864 zł72%-48 680 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka65 376 zł100+68.3%77 942 zł67%-51 725 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian83 042 zł83+62.8%35 914 zł74%-43 876 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka89 720 zł87+59.5%13 963 zł75%-44 394 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian72 247 zł92+63.6%58 765 zł69%-50 569 zł0.606
OgraniczenieBez zmianBez zmian77 735 zł87+62.5%48 619 zł72%-46 346 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka56 462 zł116+72.3%91 538 zł62%-59 784 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka95 393 zł83+59.8%1351 zł77%-41 838 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka60 120 zł104+69.1%87 614 zł64%-55 754 zł0.622
Głębokie cięcieProgramObniżka73 901 zł83+65.2%62 577 zł72%-45 381 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka68 867 zł87+64.9%74 541 zł69%-47 789 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka63 544 zł92+65.9%83 928 zł67%-51 965 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka87 520 zł79+57.2%21 014 zł75%-44 712 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian75 750 zł79+60.2%54 975 zł72%-46 614 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian81 167 zł74+59.0%45 274 zł75%-42 486 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka67 041 zł79+62.5%80 461 zł69%-48 020 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka93 159 zł74+56.0%10 346 zł77%-40 522 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka72 293 zł74+61.3%71 202 zł72%-43 937 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian79 188 zł66+56.8%51 624 zł74%-42 745 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka90 965 zł66+53.8%17 280 zł77%-40 831 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka70 473 zł66+59.0%77 117 zł72%-44 160 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 0.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 91% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.