HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Garbów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8950 mieszkańcówdochody własne 7926 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.54% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.35% do 35.65%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka132 976 zł133+4.1%18 825 zł70%-64 797 zł0.218
●RozwójProgramPodwyżka137 202 zł121+2.1%14 300 zł72%-60 271 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka128 778 zł124+1.5%33 807 zł70%-63 617 zł0.323
●Bez zmianProgramPodwyżka141 182 zł109+0.0%10 028 zł73%-55 999 zł0.359
RozwójProgramBez zmian118 683 zł121+4.1%67 205 zł69%-63 278 zł0.364
●Szeroki programProgramBez zmian114 468 zł133+6.2%71 652 zł68%-67 791 zł0.371
RozwójBez zmianPodwyżka132 983 zł112-0.5%29 371 zł72%-59 116 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian122 652 zł109+2.1%63 010 zł71%-59 018 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka125 081 zł116+0.0%44 756 zł70%-64 310 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian110 805 zł124+3.6%86 532 zł68%-66 503 zł0.440
RozwójBez zmianBez zmian115 000 zł112+1.5%82 108 zł68%-62 014 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka129 295 zł104-1.9%40 311 zł72%-59 799 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka145 355 zł96-2.1%5509 zł76%-51 471 zł0.483
RozwójProgramObniżka104 966 zł121+5.7%107 497 zł67%-65 499 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka136 942 zł100-2.4%25 187 zł73%-54 866 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian126 811 zł96-0.2%58 577 zł72%-54 506 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka108 927 zł109+3.6%103 310 zł68%-61 248 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian107 432 zł116+2.1%96 606 zł67%-67 124 zł0.508
●Szeroki programProgramObniżka100 759 zł133+7.8%111 935 zł65%-70 002 zł0.510
Bez zmianBez zmianBez zmian118 948 zł100-0.5%77 935 zł71%-57 777 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian111 634 zł104+0.0%92 173 zł68%-62 625 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka113 077 zł96+1.3%99 140 zł70%-56 748 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka97 495 zł124+5.1%125 715 zł65%-68 634 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka101 682 zł112+3.1%121 300 zł67%-64 154 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka133 262 zł92-3.9%36 117 zł72%-55 540 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka105 622 zł100+1.0%117 141 zł68%-59 927 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian130 878 zł83-2.4%54 654 zł75%-50 102 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka141 091 zł87-4.6%20 765 zł76%-50 365 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian115 591 zł92-1.9%87 991 zł70%-58 378 zł0.613
OgraniczenieBez zmianBez zmian123 084 zł87-2.6%73 706 zł72%-53 292 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka94 361 zł116+3.6%135 137 zł64%-69 201 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka149 434 zł83-4.4%1150 zł78%-47 052 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka98 555 zł104+1.5%130 713 zł66%-64 712 zł0.631
Głębokie cięcieProgramObniżka117 134 zł83-1.0%95 278 zł72%-52 355 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka109 748 zł87-1.2%113 216 zł70%-55 453 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka102 504 zł92-0.5%126 540 zł68%-60 475 zł0.676
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka137 422 zł79-6.0%31 684 zł75%-51 027 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian119 736 zł79-4.1%83 703 zł72%-53 881 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian127 128 zł74-4.9%69 856 zł75%-48 913 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka145 148 zł74-6.8%16 680 zł78%-45 971 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka106 640 zł79-2.6%122 560 zł70%-55 990 zł0.749
Głębokie cięcieBez zmianObniżka113 782 zł74-3.4%109 375 zł72%-51 086 zł0.750
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian123 790 zł66-6.3%79 845 zł73%-49 492 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka141 488 zł66-8.2%27 544 zł78%-46 621 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka110 683 zł66-4.9%118 710 zł72%-51 612 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 329 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 89% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.