HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Borzechów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3722 mieszkańcówdochody własne 6481 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.85% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.11% do 36.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka111 364 zł133+2.5%17 198 zł69%-56 295 zł0.227
●RozwójProgramPodwyżka115 228 zł121+0.5%13 083 zł72%-52 179 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka108 098 zł124-0.0%29 523 zł69%-55 011 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka118 854 zł109-1.5%9210 zł72%-48 307 zł0.361
RozwójProgramBez zmian99 769 zł121+2.5%58 049 zł68%-54 501 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian95 914 zł133+4.6%62 094 zł67%-58 606 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka111 945 zł112-2.0%25 488 zł72%-50 915 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian103 386 zł109+0.5%54 247 zł70%-50 639 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka105 115 zł116-1.5%38 784 zł68%-55 454 zł0.411
Szeroki programBez zmianBez zmian93 094 zł124+2.0%74 635 zł66%-57 237 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian96 932 zł112-0.0%70 610 zł68%-53 151 zł0.464
RozwójWstrzymaniePodwyżka108 969 zł104-3.5%34 741 zł70%-51 349 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka122 604 zł96-3.7%5162 zł75%-44 259 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka115 554 zł100-4.0%21 694 zł72%-47 061 zł0.485
RozwójProgramObniżka88 316 zł121+4.0%92 529 zł66%-56 215 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian107 124 zł96-1.7%50 286 zł72%-46 604 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka91 926 zł109+2.0%88 734 zł68%-52 361 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian90 379 zł116+0.5%83 152 zł66%-57 622 zł0.511
●Szeroki programProgramObniżka84 467 zł133+6.1%96 566 zł63%-60 312 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian100 532 zł100-2.0%66 827 zł70%-49 308 zł0.521
RozwójWstrzymanieBez zmian94 224 zł104-1.5%79 120 zł68%-53 528 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka95 656 zł96-0.2%85 018 zł70%-48 336 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka85 811 zł112+1.5%104 152 zł66%-54 803 zł0.558
Szeroki programBez zmianObniżka81 980 zł124+3.5%108 170 zł63%-58 881 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka112 585 zł92-5.4%30 940 zł72%-47 488 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka89 405 zł100-0.5%100 418 zł68%-50 968 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian110 786 zł83-4.0%46 758 zł73%-42 658 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka119 284 zł87-6.1%17 742 zł75%-43 034 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian97 831 zł92-3.5%75 329 zł70%-49 677 zł0.610
OgraniczenieBez zmianBez zmian104 251 zł87-4.2%63 055 zł72%-45 295 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka79 465 zł116+2.0%116 131 zł63%-59 224 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka126 276 zł83-5.9%1259 zł77%-40 300 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka83 303 zł104-0.0%112 105 zł65%-55 138 zł0.628
Głębokie cięcieProgramObniżka99 310 zł83-2.5%81 522 zł72%-44 399 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka93 116 zł87-2.7%96 870 zł70%-46 964 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka86 903 zł92-2.0%108 325 zł68%-51 295 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka116 323 zł79-7.5%26 979 zł74%-43 451 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian101 558 zł79-5.6%71 513 zł72%-45 654 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian107 894 zł74-6.3%59 569 zł74%-41 370 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka122 938 zł74-8.2%14 070 zł77%-39 097 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka90 622 zł79-4.2%104 770 zł69%-47 282 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka96 751 zł74-4.9%93 391 zł72%-43 048 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian105 209 zł66-7.8%68 019 zł73%-41 720 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka119 985 zł66-9.6%23 267 zł77%-39 504 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka94 265 zł66-6.3%101 283 zł71%-43 357 zł0.836

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.16 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.