Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lubartowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy83 385 mieszkańcówdochody własne 7683 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.86% do 0.3%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.77% do 21.71%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	63 159 zł	132	-2.9%	24 776 zł	81%	-33 803 zł	0.294
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	60 245 zł	137	-2.9%	27 073 zł	80%	-36 091 zł	0.320
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 157 zł	119	-4.8%	20 738 zł	83%	-29 764 zł	0.325
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	57 189 zł	150	-1.0%	31 169 zł	78%	-40 197 zł	0.340
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	63 205 zł	123	-5.0%	23 119 zł	81%	-32 108 zł	0.345
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	69 374 zł	110	-5.8%	18 036 zł	84%	-27 064 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	69 062 zł	105	-6.9%	16 846 zł	85%	-25 844 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	68 116 zł	108	-7.4%	17 736 zł	85%	-26 735 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	50 803 zł	127	-3.7%	44 490 zł	77%	-38 695 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	53 912 zł	114	-5.6%	42 175 zł	79%	-34 609 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	56 998 zł	105	-6.6%	37 905 zł	81%	-31 979 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	48 016 zł	132	-3.7%	48 366 zł	76%	-40 919 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	51 087 zł	118	-5.8%	46 104 zł	78%	-36 889 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	44 849 zł	145	-1.7%	50 825 zł	73%	-45 071 zł	0.496
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	56 929 zł	100	-7.7%	39 986 zł	81%	-30 642 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	55 981 zł	103	-8.1%	40 896 zł	81%	-31 536 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	44 132 zł	123	-4.2%	57 296 zł	75%	-41 541 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 310 zł	110	-6.1%	54 891 zł	76%	-37 419 zł	0.552
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	50 332 zł	101	-7.0%	50 736 zł	78%	-34 819 zł	0.559
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 409 zł	128	-4.2%	61 074 zł	73%	-43 734 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 548 zł	114	-6.3%	58 706 zł	76%	-39 670 zł	0.576
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 174 zł	141	-2.2%	63 543 zł	70%	-47 921 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.