HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lubartowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy83 385 mieszkańcówdochody własne 7683 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.86% do 0.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.77% do 21.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 159 zł132-2.9%24 776 zł81%-33 803 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 245 zł137-2.9%27 073 zł80%-36 091 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne66 157 zł119-4.8%20 738 zł83%-29 764 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 189 zł150-1.0%31 169 zł78%-40 197 zł0.340
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 205 zł123-5.0%23 119 zł81%-32 108 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 374 zł110-5.8%18 036 zł84%-27 064 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne69 062 zł105-6.9%16 846 zł85%-25 844 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 116 zł108-7.4%17 736 zł85%-26 735 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne72 300 zł97-7.7%14 080 zł86%-23 108 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian50 803 zł127-3.7%44 490 zł77%-38 695 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 912 zł114-5.6%42 175 zł79%-34 609 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 998 zł105-6.6%37 905 zł81%-31 979 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 016 zł132-3.7%48 366 zł76%-40 919 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 894 zł90-9.2%11 554 zł88%-20 562 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 936 zł93-9.7%12 458 zł87%-21 466 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 087 zł118-5.8%46 104 zł78%-36 889 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 849 zł145-1.7%50 825 zł73%-45 071 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian56 929 zł100-7.7%39 986 zł81%-30 642 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne75 136 zł83-9.7%10 258 zł90%-19 266 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 981 zł103-8.1%40 896 zł81%-31 536 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 036 zł92-8.4%35 700 zł83%-27 975 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 132 zł123-4.2%57 296 zł75%-41 541 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja47 310 zł110-6.1%54 891 zł76%-37 419 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 332 zł101-7.0%50 736 zł78%-34 819 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 409 zł128-4.2%61 074 zł73%-43 734 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 548 zł114-6.3%58 706 zł76%-39 670 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 744 zł85-10.0%34 864 zł85%-25 379 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 174 zł141-2.2%63 543 zł70%-47 921 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 784 zł88-10.4%35 787 zł84%-26 287 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 394 zł96-8.1%52 584 zł79%-33 418 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne78 638 zł75-11.5%6363 zł94%-15 381 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 446 zł99-8.6%53 493 zł78%-34 311 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 437 zł88-8.9%48 411 zł81%-30 780 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian62 984 zł78-10.4%33 587 zł85%-24 087 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 869 zł68-12.0%5080 zł96%-14 098 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 213 zł81-10.4%47 457 zł82%-28 150 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 253 zł84-10.9%48 379 zł81%-29 057 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 472 zł70-12.2%29 840 zł87%-20 217 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 453 zł74-10.9%46 179 zł83%-26 857 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 701 zł63-12.7%28 575 zł89%-18 937 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 945 zł66-12.7%42 428 zł85%-22 983 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne84 517 zł53-14.2%0 zł98%-9028 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 174 zł59-13.1%41 163 zł86%-21 702 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 333 zł48-14.9%23 810 zł95%-13 884 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 810 zł44-15.3%36 400 zł91%-16 645 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.