Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Zamość

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy57 516 mieszkańcówdochody własne 11 605 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.25% do 0.64%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.77% do 17.33%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	85 274 zł	132	-7.8%	31 543 zł	96%	-22 406 zł	0.277
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	81 451 zł	137	-7.8%	34 867 zł	93%	-25 692 zł	0.301
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	77 922 zł	150	-5.9%	39 661 zł	92%	-30 502 zł	0.314
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	88 715 zł	119	-9.6%	26 853 zł	98%	-17 697 zł	0.315
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	84 831 zł	123	-9.8%	30 272 zł	96%	-21 077 zł	0.334
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	93 215 zł	110	-10.5%	22 661 zł	99%	-13 549 zł	0.340
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	92 011 zł	105	-11.6%	22 354 zł	99%	-13 180 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	91 253 zł	108	-12.1%	23 017 zł	99%	-13 845 zł	0.395
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	66 863 zł	127	-8.5%	55 767 zł	88%	-33 412 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	70 466 zł	114	-10.4%	52 509 zł	92%	-28 606 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	63 225 zł	132	-8.5%	60 413 zł	86%	-36 573 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	74 773 zł	105	-11.3%	47 025 zł	93%	-24 590 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	59 535 zł	145	-6.7%	63 771 zł	84%	-41 480 zł	0.486
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	66 766 zł	118	-10.5%	57 235 zł	89%	-31 863 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	73 924 zł	100	-12.3%	49 426 zł	93%	-23 992 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	73 162 zł	103	-12.8%	50 103 zł	93%	-24 661 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	56 793 zł	123	-9.0%	70 906 zł	84%	-39 753 zł	0.546
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	60 496 zł	110	-10.8%	67 505 zł	87%	-34 881 zł	0.562
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	64 711 zł	101	-11.7%	62 154 zł	89%	-30 922 zł	0.567
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 249 zł	128	-9.0%	75 417 zł	83%	-42 856 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 459 zł	141	-7.1%	78 918 zł	80%	-47 830 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 888 zł	114	-11.0%	72 098 zł	85%	-38 079 zł	0.586

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 350 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.55 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.