HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Zamość

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy57 516 mieszkańcówdochody własne 11 605 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.25% do 0.64%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.77% do 17.33%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne85 274 zł132-7.8%31 543 zł96%-22 406 zł0.277
●RozwójDoinwestowanieAktywne81 451 zł137-7.8%34 867 zł93%-25 692 zł0.301
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne77 922 zł150-5.9%39 661 zł92%-30 502 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne88 715 zł119-9.6%26 853 zł98%-17 697 zł0.315
Bez zmianDoinwestowanieAktywne84 831 zł123-9.8%30 272 zł96%-21 077 zł0.334
●Szeroki programOgraniczenieAktywne93 215 zł110-10.5%22 661 zł99%-13 549 zł0.340
Bez zmianBez zmianAktywne92 011 zł105-11.6%22 354 zł99%-13 180 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne91 253 zł108-12.1%23 017 zł99%-13 845 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne96 546 zł97-12.3%18 099 zł100%-8969 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian66 863 zł127-8.5%55 767 zł88%-33 412 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian70 466 zł114-10.4%52 509 zł92%-28 606 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian63 225 zł132-8.5%60 413 zł86%-36 573 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian74 773 zł105-11.3%47 025 zł93%-24 590 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne98 313 zł90-13.8%15 240 zł100%-6088 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian59 535 zł145-6.7%63 771 zł84%-41 480 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne97 537 zł93-14.3%15 923 zł100%-6773 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian66 766 zł118-10.5%57 235 zł89%-31 863 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne99 737 zł83-14.3%13 723 zł100%-4573 zł0.520
Bez zmianBez zmianBez zmian73 924 zł100-12.3%49 426 zł93%-23 992 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian73 162 zł103-12.8%50 103 zł93%-24 661 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian78 267 zł92-13.0%43 893 zł96%-19 912 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja56 793 zł123-9.0%70 906 zł84%-39 753 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja60 496 zł110-10.8%67 505 zł87%-34 881 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja64 711 zł101-11.7%62 154 zł89%-30 922 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja53 249 zł128-9.0%75 417 zł83%-42 856 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja49 459 zł141-7.1%78 918 zł80%-47 830 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja56 888 zł114-11.0%72 098 zł85%-38 079 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian80 199 zł85-14.5%42 433 zł98%-16 930 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian79 420 zł88-15.0%43 130 zł98%-17 619 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne104 480 zł75-16.0%8283 zł100%847 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja64 051 zł96-12.8%64 282 zł89%-30 200 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja63 290 zł99-13.2%64 958 zł89%-30 868 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian81 620 zł78-15.0%40 930 zł98%-15 419 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja68 304 zł88-13.5%58 880 zł92%-26 177 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne105 887 zł68-16.4%6786 zł100%2342 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja70 333 zł81-15.0%57 280 zł93%-23 130 zł0.659
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja69 554 zł84-15.4%57 983 zł93%-23 818 zł0.665
LikwidacjaBez zmianBez zmian86 341 zł70-16.7%35 693 zł99%-10 024 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja71 754 zł74-15.4%55 783 zł95%-21 618 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian87 745 zł63-17.1%34 235 zł100%-8532 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja76 482 zł66-17.1%50 676 zł98%-16 215 zł0.734
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne111 907 zł53-18.5%0 zł100%9107 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja77 886 zł59-17.5%49 218 zł98%-14 722 zł0.764
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian93 741 zł48-19.2%27 996 zł100%-1795 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja83 889 zł44-19.6%42 958 zł100%-7977 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 350 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.55 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.