Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zamojski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy100 017 mieszkańcówdochody własne 7252 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.92% do 0.15%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.34% do 21.57%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	65 602 zł	132	-3.9%	23 925 zł	86%	-23 389 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	62 734 zł	137	-3.9%	26 232 zł	85%	-25 688 zł	0.319
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	68 513 zł	119	-5.8%	20 056 zł	89%	-19 519 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	59 769 zł	150	-2.0%	30 157 zł	82%	-29 621 zł	0.339
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	65 610 zł	123	-6.0%	22 443 zł	86%	-21 871 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	71 646 zł	110	-6.8%	17 388 zł	93%	-16 852 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	71 337 zł	105	-7.9%	16 325 zł	93%	-15 761 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	70 371 zł	108	-8.4%	17 238 zł	93%	-16 674 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	53 412 zł	127	-4.7%	42 506 zł	82%	-28 767 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	56 434 zł	114	-6.6%	40 138 zł	84%	-24 845 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	50 670 zł	132	-4.7%	46 209 zł	81%	-30 998 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	59 437 zł	105	-7.5%	36 087 zł	86%	-22 251 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	53 656 zł	118	-6.8%	43 889 zł	83%	-27 129 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	47 594 zł	145	-2.8%	48 683 zł	78%	-34 982 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	59 368 zł	100	-8.6%	37 914 zł	86%	-21 036 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	58 401 zł	103	-9.1%	38 845 zł	86%	-21 952 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	46 851 zł	123	-5.2%	54 420 zł	80%	-31 839 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	49 940 zł	110	-7.1%	51 993 zł	82%	-27 880 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 880 zł	101	-8.0%	48 049 zł	84%	-25 318 zł	0.559
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 172 zł	128	-5.2%	58 028 zł	78%	-34 037 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 224 zł	114	-7.3%	55 637 zł	80%	-30 132 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 029 zł	141	-3.3%	60 516 zł	76%	-38 058 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.