HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zamojski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy100 017 mieszkańcówdochody własne 7252 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.92% do 0.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.34% do 21.57%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 602 zł132-3.9%23 925 zł86%-23 389 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 734 zł137-3.9%26 232 zł85%-25 688 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne68 513 zł119-5.8%20 056 zł89%-19 519 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 769 zł150-2.0%30 157 zł82%-29 621 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 610 zł123-6.0%22 443 zł86%-21 871 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne71 646 zł110-6.8%17 388 zł93%-16 852 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne71 337 zł105-7.9%16 325 zł93%-15 761 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne70 371 zł108-8.4%17 238 zł93%-16 674 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne74 488 zł97-8.6%13 596 zł96%-13 060 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian53 412 zł127-4.7%42 506 zł82%-28 767 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian56 434 zł114-6.6%40 138 zł84%-24 845 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 670 zł132-4.7%46 209 zł81%-30 998 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 437 zł105-7.5%36 087 zł86%-22 251 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne76 023 zł90-10.2%11 206 zł97%-10 650 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne75 047 zł93-10.7%12 131 zł96%-11 577 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 656 zł118-6.8%43 889 zł83%-27 129 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 594 zł145-2.8%48 683 zł78%-34 982 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian59 368 zł100-8.6%37 914 zł86%-21 036 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne77 247 zł83-10.7%9931 zł98%-9377 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 401 zł103-9.1%38 845 zł86%-21 952 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian62 391 zł92-9.4%33 847 zł89%-18 408 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 851 zł123-5.2%54 420 zł80%-31 839 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja49 940 zł110-7.1%51 993 zł82%-27 880 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 880 zł101-8.0%48 049 zł84%-25 318 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja44 172 zł128-5.2%58 028 zł78%-34 037 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja47 224 zł114-7.3%55 637 zł80%-30 132 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 039 zł85-10.9%32 953 zł92%-15 944 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 029 zł141-3.3%60 516 zł76%-38 058 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 060 zł88-11.4%33 896 zł91%-16 872 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 940 zł96-9.1%49 658 zł84%-24 034 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 626 zł75-12.4%6182 zł99%-5636 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 973 zł99-9.6%50 589 zł84%-24 949 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 901 zł88-9.8%45 697 zł86%-21 437 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 260 zł78-11.4%31 696 zł93%-14 672 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 839 zł68-12.9%4919 zł99%-4374 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 615 zł81-11.4%44 692 zł88%-18 937 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 636 zł84-11.8%45 635 zł86%-19 865 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 627 zł70-13.2%28 083 zł96%-10 947 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 836 zł74-11.8%43 435 zł90%-17 665 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 838 zł63-13.6%26 838 zł97%-9687 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 206 zł66-13.6%39 819 zł93%-13 935 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 352 zł53-15.1%0 zł100%536 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 418 zł59-14.0%38 572 zł95%-12 675 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian74 335 zł48-15.8%22 208 zł99%-4794 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 919 zł44-16.2%33 940 zł98%-7777 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.