HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bełżec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3078 mieszkańcówdochody własne 7460 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.28% do 0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-17.98% do 41.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka156 467 zł133-6.1%19 024 zł65%-77 942 zł0.208
●RozwójProgramPodwyżka160 630 zł121-8.0%14 536 zł67%-73 454 zł0.261
Szeroki programBez zmianPodwyżka151 671 zł124-8.4%38 704 zł65%-76 426 zł0.317
●Bez zmianProgramPodwyżka164 549 zł109-9.8%10 300 zł68%-69 217 zł0.358
RozwójProgramBez zmian140 519 zł121-6.1%82 066 zł64%-75 264 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian136 367 zł133-4.2%86 436 zł62%-79 738 zł0.363
RozwójBez zmianPodwyżka155 815 zł112-10.2%34 344 zł67%-71 960 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka147 639 zł116-9.8%52 700 zł65%-76 929 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian144 428 zł109-8.0%77 945 zł66%-71 041 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian132 143 zł124-6.5%106 170 zł62%-78 148 zł0.435
RozwójBez zmianBez zmian136 276 zł112-8.4%101 821 zł64%-73 696 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka151 791 zł104-11.6%48 330 zł67%-72 453 zł0.479
RozwójProgramObniżka125 604 zł121-4.7%133 674 zł62%-76 603 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka168 654 zł96-11.8%5808 zł70%-64 725 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka159 715 zł100-12.0%30 231 zł68%-67 745 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian148 518 zł96-10.0%73 718 zł68%-66 566 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka129 504 zł109-6.5%129 650 zł63%-72 390 zł0.498
Szeroki programWstrzymanieBez zmian128 455 zł116-8.0%119 078 zł62%-78 599 zł0.505
●Szeroki programProgramObniżka121 460 zł133-2.7%138 035 zł62%-81 067 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian140 166 zł100-10.2%97 721 zł66%-69 494 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian132 596 zł104-9.8%114 721 zł63%-74 136 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka133 585 zł96-8.6%125 753 zł65%-67 928 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka117 662 zł124-5.1%156 396 zł61%-79 424 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka121 787 zł112-7.0%152 057 zł62%-74 981 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka155 700 zł92-13.4%44 208 zł68%-68 227 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka125 668 zł100-8.9%148 318 zł63%-70 789 zł0.597
Głębokie cięcieProgramBez zmian152 518 zł83-12.0%69 895 zł68%-62 198 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka163 798 zł87-14.0%25 893 zł70%-63 277 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian136 494 zł92-11.6%110 611 zł65%-69 924 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka114 230 zł116-6.5%168 491 zł61%-79 835 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian144 234 zł87-12.2%93 785 zł67%-65 044 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka172 666 zł83-13.8%1482 zł71%-60 342 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka118 363 zł104-8.4%164 142 zł62%-75 383 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka137 574 zł83-10.7%121 939 zł67%-63 572 zł0.638
OgraniczenieBez zmianObniżka129 727 zł87-10.9%144 441 zł65%-66 352 zł0.665
Bez zmianWstrzymanieObniżka122 252 zł92-10.2%160 378 zł63%-71 180 zł0.680
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka159 793 zł79-15.3%39 859 zł69%-63 747 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian140 573 zł79-13.5%106 653 zł67%-65 461 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian148 212 zł74-14.2%89 982 zł68%-60 701 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka167 789 zł74-16.0%21 929 zł71%-58 918 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka126 321 zł79-12.2%156 491 zł65%-66 730 zł0.754
Głębokie cięcieBez zmianObniżka133 695 zł74-12.9%140 646 zł67%-62 020 zł0.756
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian144 561 zł66-15.5%102 840 zł68%-61 105 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka163 794 zł66-17.2%35 878 zł71%-59 375 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka130 299 zł66-14.2%152 687 zł67%-62 387 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.