HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gorzków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3146 mieszkańcówdochody własne 7832 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.3% do -0.79%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.64% do 38.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka180 246 zł133-10.6%18 816 zł79%-56 875 zł0.201
●RozwójProgramPodwyżka184 535 zł121-12.3%14 204 zł79%-52 263 zł0.258
Szeroki programBez zmianPodwyżka174 613 zł124-12.8%37 453 zł78%-56 098 zł0.312
RozwójProgramBez zmian161 925 zł121-10.6%77 109 zł77%-56 300 zł0.356
●Szeroki programProgramBez zmian157 648 zł133-8.7%81 622 zł75%-60 898 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka188 577 zł109-14.1%9845 zł80%-47 904 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka178 881 zł112-14.5%32 949 zł79%-51 509 zł0.385
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka170 024 zł116-14.1%50 422 zł78%-57 096 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian165 955 zł109-12.3%72 848 zł79%-51 956 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian152 661 zł124-11.0%99 605 zł75%-59 978 zł0.432
RozwójBez zmianBez zmian156 918 zł112-12.8%95 115 zł77%-55 403 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka174 302 zł104-15.8%45 908 zł79%-52 496 zł0.478
RozwójProgramObniżka145 164 zł121-9.2%124 634 zł74%-59 279 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka192 830 zł96-16.0%5206 zł82%-43 265 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka182 903 zł100-16.3%28 697 zł80%-47 172 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian170 193 zł96-14.3%68 330 zł79%-47 335 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka149 185 zł109-11.0%120 383 zł76%-54 945 zł0.499
●Szeroki programProgramObniżka140 896 zł133-7.3%129 138 zł72%-63 866 zł0.502
Szeroki programWstrzymanieBez zmian148 461 zł116-12.3%111 559 zł74%-60 882 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian160 928 zł100-14.5%90 876 zł79%-51 081 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian152 727 zł104-14.1%107 058 zł76%-56 296 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka153 412 zł96-13.0%116 203 zł78%-50 337 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka136 391 zł124-9.6%145 842 zł72%-62 841 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka140 638 zł112-11.5%141 361 zł74%-58 276 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka178 333 zł92-17.5%41 645 zł80%-48 148 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka144 640 zł100-13.2%137 210 zł76%-53 965 zł0.600
Głębokie cięcieProgramBez zmian174 334 zł83-16.3%64 372 zł81%-42 827 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka187 134 zł87-18.1%24 188 zł82%-42 559 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieObniżka132 480 zł116-11.0%157 036 zł72%-63 675 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian156 746 zł92-15.8%102 809 zł78%-51 963 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka196 986 zł83-18.0%771 zł82%-38 740 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian165 143 zł87-16.4%86 607 zł79%-46 486 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka136 736 zł104-12.8%152 545 zł73%-59 100 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka157 543 zł83-15.0%112 268 zł79%-45 842 zł0.641
OgraniczenieBez zmianObniżka148 844 zł87-15.1%133 208 zł78%-49 383 zł0.669
Bez zmianWstrzymanieObniżka140 746 zł92-14.5%148 330 zł75%-54 778 zł0.684
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka182 575 zł79-19.4%37 123 zł81%-43 521 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian160 972 zł79-17.7%98 478 zł79%-47 354 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian169 262 zł74-18.4%82 683 zł81%-42 003 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka191 267 zł74-20.0%20 027 zł82%-38 059 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka144 962 zł79-16.4%144 318 zł78%-50 183 zł0.759
Głębokie cięcieBez zmianObniżka152 952 zł74-17.1%129 294 zł79%-44 913 zł0.761
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian165 102 zł66-19.6%94 544 zł80%-42 859 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka186 719 zł66-21.2%32 905 zł82%-39 008 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka149 081 zł66-18.4%140 394 zł79%-45 700 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.