HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Fajsławice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4409 mieszkańcówdochody własne 7584 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.01% do -0.14%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.85% do 29.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka97 512 zł133-1.3%18 018 zł78%-45 999 zł0.236
●RozwójProgramPodwyżka101 679 zł121-3.3%13 562 zł79%-41 589 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka94 319 zł124-3.8%27 470 zł78%-45 267 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka105 601 zł109-5.2%9358 zł80%-37 429 zł0.362
RozwójProgramBez zmian86 203 zł121-1.3%49 144 zł76%-45 831 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian82 046 zł133+0.6%53 526 zł73%-50 274 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka98 466 zł112-5.7%23 098 zł79%-40 879 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian90 114 zł109-3.3%45 012 zł78%-41 655 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka91 234 zł116-5.2%34 831 zł77%-46 199 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian79 311 zł124-1.8%62 794 zł73%-49 462 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian83 447 zł112-3.8%58 435 zł76%-45 041 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka109 707 zł96-7.3%4928 zł82%-33 037 zł0.483
RozwójProgramObniżka74 754 zł121+0.1%76 114 zł72%-49 074 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka95 389 zł104-7.1%30 450 zł79%-41 770 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka102 369 zł100-7.6%18 975 zł80%-36 741 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian94 207 zł96-5.4%40 653 zł79%-37 277 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka78 658 zł109-1.8%71 991 zł75%-44 891 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian76 502 zł116-3.3%69 548 zł72%-50 335 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka70 605 zł133+2.2%80 487 zł70%-53 508 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian87 339 zł100-5.7%54 324 zł78%-40 871 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka82 740 zł96-4.0%67 671 zł77%-40 471 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian80 647 zł104-5.2%65 180 zł75%-45 905 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka72 338 zł112-2.3%84 646 zł72%-48 174 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka68 210 zł124-0.4%88 996 zł70%-52 584 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka99 300 zł92-9.0%26 318 zł79%-37 622 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka76 223 zł100-4.3%80 544 zł75%-44 013 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian98 209 zł83-7.6%36 667 zł81%-33 002 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka106 452 zł87-9.6%14 627 zł82%-32 374 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian91 409 zł87-7.8%49 994 zł79%-36 470 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian84 547 zł92-7.1%61 060 zł77%-41 726 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka65 606 zł116-1.8%95 298 zł69%-53 386 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka113 722 zł83-9.4%639 zł84%-28 747 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka86 733 zł83-6.2%63 869 zł79%-36 155 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka69 743 zł104-3.8%90 938 zł71%-48 966 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka80 283 zł87-6.4%76 426 zł77%-39 617 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka73 635 zł92-5.7%86 828 zł74%-44 796 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka103 394 zł79-11.0%21 958 zł82%-33 244 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian88 627 zł79-9.2%56 715 zł79%-37 307 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian95 390 zł74-9.9%46 203 zł81%-32 220 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka110 445 zł74-11.7%10 558 zł84%-28 109 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka77 705 zł79-7.8%82 624 zł77%-40 389 zł0.739
Głębokie cięcieBez zmianObniżka84 253 zł74-8.5%72 644 zł79%-35 326 zł0.740
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian92 617 zł66-11.2%52 845 zł81%-32 993 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka107 397 zł66-13.0%17 806 zł83%-28 968 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka81 685 zł66-9.9%78 833 zł79%-36 086 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.