HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dołhobyczów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4537 mieszkańcówdochody własne 6983 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-5.47% do 0.53%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-16.45% do 37.06%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka106 971 zł133-18.1%19 196 zł63%-82 135 zł0.231
●RozwójProgramPodwyżka111 097 zł121-19.7%14 660 zł64%-77 599 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka103 512 zł124-20.2%32 628 zł62%-80 696 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka114 979 zł109-21.4%10 374 zł66%-73 313 zł0.362
RozwójProgramBez zmian95 085 zł121-18.1%63 992 zł62%-79 297 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian90 972 zł133-16.4%68 296 zł61%-83 817 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka107 620 zł112-21.8%28 292 zł64%-76 180 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian98 956 zł109-19.7%59 934 zł63%-75 027 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka100 262 zł116-21.4%43 150 zł62%-81 317 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian87 979 zł124-18.5%82 454 zł61%-82 302 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian92 075 zł112-20.2%78 147 zł61%-77 802 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka119 046 zł96-23.1%5808 zł67%-68 747 zł0.483
RozwójProgramObniżka83 222 zł121-16.8%102 242 zł60%-80 553 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka104 378 zł104-23.0%38 803 zł64%-76 788 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka111 485 zł100-23.4%24 202 zł65%-71 913 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian103 008 zł96-21.5%55 678 zł65%-70 481 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka87 085 zł109-18.5%98 194 zł61%-76 295 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian85 011 zł116-19.7%92 148 zł60%-82 866 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka79 118 zł133-15.1%106 537 zł58%-85 062 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian95 928 zł100-21.8%74 109 zł63%-73 551 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka91 126 zł96-20.3%94 230 zł63%-71 764 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian89 115 zł104-21.4%87 816 zł61%-78 354 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka80 558 zł112-18.9%115 357 zł60%-79 002 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka76 472 zł124-17.3%119 632 zł58%-83 491 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka108 252 zł92-24.5%34 701 zł65%-72 509 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka84 403 zł100-20.6%111 473 zł61%-74 763 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian106 969 zł83-23.4%51 856 zł66%-66 049 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka115 531 zł87-25.1%19 870 zł67%-67 369 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian99 960 zł87-23.5%70 088 zł65%-69 027 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian92 978 zł92-23.0%83 729 zł63%-74 091 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka73 713 zł116-18.5%128 617 zł57%-84 014 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka123 021 zł83-24.9%1417 zł69%-64 296 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka95 076 zł83-22.2%90 418 zł64%-67 346 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka77 809 zł104-20.2%124 333 zł59%-79 513 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka88 423 zł87-22.3%107 595 zł63%-70 254 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka81 662 zł92-21.8%120 426 zł61%-75 262 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka112 310 zł79-26.2%30 354 zł67%-67 950 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian97 020 zł79-24.7%79 650 zł64%-69 552 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian103 901 zł74-25.3%66 284 zł66%-64 617 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka119 486 zł74-26.8%15 825 zł69%-62 939 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka85 694 zł79-23.5%116 537 zł62%-70 739 zł0.742
Głębokie cięcieBez zmianObniżka92 354 zł74-24.1%103 801 zł64%-65 858 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian100 972 zł66-26.4%75 836 zł66%-65 127 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka116 276 zł66-27.9%26 206 zł68%-63 505 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka89 635 zł66-25.3%112 733 zł64%-66 328 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.10 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 99% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.