Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat hrubieszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy55 911 mieszkańcówdochody własne 7099 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.58% do -0.04%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.24% do 18.46%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	48 404 zł	132	-12.4%	24 248 zł	85%	-24 908 zł	0.307
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	51 467 zł	119	-14.2%	20 357 zł	89%	-21 004 zł	0.332
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	45 666 zł	137	-12.4%	26 616 zł	84%	-27 251 zł	0.334
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	48 690 zł	123	-14.3%	22 786 zł	86%	-23 407 zł	0.354
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	54 471 zł	110	-15.0%	17 609 zł	92%	-18 281 zł	0.354
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	42 548 zł	150	-10.6%	30 570 zł	81%	-31 218 zł	0.358
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	54 439 zł	105	-16.1%	16 587 zł	93%	-17 220 zł	0.398
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	53 474 zł	108	-16.5%	17 493 zł	92%	-18 128 zł	0.406
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	37 648 zł	127	-13.1%	39 396 zł	80%	-30 459 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	40 810 zł	114	-14.9%	36 552 zł	83%	-26 502 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	43 697 zł	105	-15.7%	32 840 zł	85%	-23 854 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	35 024 zł	132	-13.1%	42 743 zł	78%	-32 732 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	38 145 zł	118	-15.0%	39 950 zł	82%	-28 836 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	31 807 zł	145	-11.3%	45 649 zł	76%	-36 752 zł	0.502
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	43 881 zł	100	-16.8%	33 818 zł	86%	-22 665 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	42 914 zł	103	-17.2%	34 733 zł	85%	-23 575 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	31 829 zł	123	-13.6%	48 942 zł	77%	-33 645 zł	0.537
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	35 052 zł	110	-15.3%	46 006 zł	80%	-29 649 zł	0.547
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	37 882 zł	101	-16.2%	42 381 zł	83%	-27 034 zł	0.554
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 261 zł	128	-13.6%	52 203 zł	75%	-35 885 zł	0.562
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 443 zł	114	-15.5%	49 318 zł	77%	-31 951 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	25 984 zł	141	-11.8%	55 201 zł	73%	-39 943 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.