HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat hrubieszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy55 911 mieszkańcówdochody własne 7099 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.58% do -0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.24% do 18.46%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne48 404 zł132-12.4%24 248 zł85%-24 908 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne51 467 zł119-14.2%20 357 zł89%-21 004 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne45 666 zł137-12.4%26 616 zł84%-27 251 zł0.334
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne48 690 zł123-14.3%22 786 zł86%-23 407 zł0.354
●Szeroki programOgraniczenieAktywne54 471 zł110-15.0%17 609 zł92%-18 281 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne42 548 zł150-10.6%30 570 zł81%-31 218 zł0.358
Bez zmianBez zmianAktywne54 439 zł105-16.1%16 587 zł93%-17 220 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne53 474 zł108-16.5%17 493 zł92%-18 128 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne57 467 zł97-16.8%13 795 zł95%-14 456 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian37 648 zł127-13.1%39 396 zł80%-30 459 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian40 810 zł114-14.9%36 552 zł83%-26 502 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian43 697 zł105-15.7%32 840 zł85%-23 854 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian35 024 zł132-13.1%42 743 zł78%-32 732 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne59 149 zł90-18.2%11 381 zł98%-12 027 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian38 145 zł118-15.0%39 950 zł82%-28 836 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne58 174 zł93-18.6%12 300 zł97%-12 947 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian31 807 zł145-11.3%45 649 zł76%-36 752 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian43 881 zł100-16.8%33 818 zł86%-22 665 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne60 374 zł83-18.6%10 100 zł98%-10 747 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian42 914 zł103-17.2%34 733 zł85%-23 575 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian46 791 zł92-17.4%30 074 zł88%-19 975 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja31 829 zł123-13.6%48 942 zł77%-33 645 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja35 052 zł110-15.3%46 006 zł80%-29 649 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja37 882 zł101-16.2%42 381 zł83%-27 034 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja29 261 zł128-13.6%52 203 zł75%-35 885 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja32 443 zł114-15.5%49 318 zł77%-31 951 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian48 575 zł85-18.8%28 685 zł91%-17 490 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja25 984 zł141-11.8%55 201 zł73%-39 943 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja38 182 zł96-17.2%43 180 zł83%-25 775 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian47 597 zł88-19.3%29 613 zł90%-18 413 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne63 776 zł75-20.2%6272 zł99%-6931 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja37 216 zł99-17.6%44 095 zł82%-26 684 zł0.596
RozwójOgraniczenieRezygnacja41 038 zł88-17.8%39 522 zł85%-23 117 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian49 797 zł78-19.3%27 413 zł92%-16 213 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne64 990 zł68-20.7%5003 zł99%-5663 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja42 881 zł81-19.3%38 130 zł87%-20 595 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja41 904 zł84-19.7%39 073 zł86%-21 517 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian53 186 zł70-20.9%23 771 zł97%-12 411 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja44 104 zł74-19.7%36 873 zł88%-19 317 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian54 399 zł63-21.3%22 525 zł98%-11 146 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja47 497 zł66-21.3%33 241 zł92%-15 511 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja48 709 zł59-21.7%31 995 zł93%-14 245 zł0.749
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne69 527 zł53-22.7%0 zł100%-672 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian58 920 zł48-23.3%17 858 zł99%-6172 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja53 235 zł44-23.7%27 317 zł99%-9266 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.