HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dorohusk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5762 mieszkańcówdochody własne 8518 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.53% do 0.54%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.81% do 31.1%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka113 986 zł133-10.0%20 014 zł74%-67 044 zł0.228
●RozwójProgramPodwyżka118 461 zł121-11.8%15 118 zł76%-62 148 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka110 011 zł124-12.2%31 997 zł74%-66 289 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka122 684 zł109-13.5%10 481 zł78%-57 511 zł0.361
RozwójProgramBez zmian100 550 zł121-10.0%59 063 zł72%-66 336 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian96 090 zł133-8.1%63 765 zł69%-71 215 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka114 463 zł112-14.0%27 163 zł75%-61 418 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian104 761 zł109-11.8%54 617 zł74%-61 716 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka106 308 zł116-13.5%41 097 zł73%-67 454 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian92 644 zł124-10.4%75 763 zł69%-70 308 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian97 082 zł112-12.2%71 086 zł72%-65 454 zł0.464
RozwójProgramObniżka87 297 zł121-8.6%92 619 zł68%-69 426 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka127 155 zł96-15.5%5502 zł79%-52 531 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka110 770 zł104-15.3%36 393 zł74%-62 570 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka118 665 zł100-15.7%22 699 zł78%-56 805 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian109 216 zł96-13.7%49 878 zł76%-56 757 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka91 497 zł109-10.4%88 183 zł71%-64 818 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka82 846 zł133-6.7%97 310 zł67%-74 292 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian89 260 zł116-11.8%84 284 zł68%-71 372 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian101 271 zł100-14.0%66 663 zł74%-60 858 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka95 940 zł96-12.4%83 541 zł73%-59 875 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian93 709 zł104-13.5%79 595 zł71%-66 506 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka84 221 zł112-10.9%103 704 zł68%-68 432 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka79 792 zł124-9.1%108 371 zł66%-73 274 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka114 982 zł92-17.0%31 946 zł77%-57 945 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka88 400 zł100-12.7%99 292 zł71%-63 848 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian113 565 zł83-15.7%45 566 zł78%-51 928 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka123 111 zł87-17.6%17 970 zł79%-51 853 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian105 700 zł87-15.9%62 014 zł76%-55 927 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian97 907 zł92-15.3%75 162 zł73%-61 897 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka76 647 zł116-10.4%116 332 zł66%-74 264 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka131 520 zł83-17.4%733 zł80%-47 682 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka100 277 zł83-14.4%79 389 zł75%-55 060 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka81 086 zł104-12.2%111 655 zł67%-69 409 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka92 818 zł87-14.6%94 885 zł73%-58 934 zł0.654
Bez zmianWstrzymanieObniżka85 274 zł92-14.0%107 233 zł69%-64 813 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka119 441 zł79-18.8%27 242 zł78%-52 977 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian102 349 zł79-17.2%70 443 zł75%-56 950 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian110 025 zł74-17.8%57 873 zł78%-51 124 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka127 451 zł74-19.5%13 568 zł80%-47 030 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka89 704 zł79-15.9%102 755 zł73%-59 883 zł0.744
Głębokie cięcieBez zmianObniżka97 131 zł74-16.6%90 755 zł75%-54 146 zł0.744
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian106 686 zł66-19.1%66 291 zł78%-52 132 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka123 793 zł66-20.7%22 735 zł79%-48 138 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka94 029 zł66-17.8%98 614 zł74%-55 080 zł0.836

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 351 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 79% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.