HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Białopole

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2806 mieszkańcówdochody własne 7049 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.02% do -0.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.56% do 38.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka129 967 zł133-6.1%18 263 zł68%-67 327 zł0.219
●RozwójProgramPodwyżka134 021 zł121-8.0%13 914 zł69%-62 977 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka125 987 zł124-8.5%33 528 zł68%-65 982 zł0.323
●Bez zmianProgramPodwyżka137 834 zł109-9.8%9813 zł71%-58 876 zł0.360
RozwójProgramBez zmian116 388 zł121-6.1%67 907 zł67%-65 199 zł0.364
●Szeroki programProgramBez zmian112 344 zł133-4.2%72 160 zł64%-69 536 zł0.371
RozwójBez zmianPodwyżka130 024 zł112-10.3%29 284 zł69%-61 654 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian120 191 zł109-8.0%63 901 zł68%-61 110 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka122 486 zł116-9.8%44 721 zł67%-66 516 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian108 872 zł124-6.6%87 565 zł64%-68 106 zł0.440
RozwójBez zmianBez zmian112 898 zł112-8.5%83 333 zł67%-63 790 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka126 530 zł104-11.6%40 468 zł68%-62 178 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka141 811 zł96-11.8%5484 zł72%-54 548 zł0.483
RozwójProgramObniżka103 320 zł121-4.7%109 223 zł64%-66 840 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka133 818 zł100-12.1%25 286 zł71%-57 572 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian124 154 zł96-10.0%59 710 zł70%-56 797 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka107 115 zł109-6.6%105 225 zł66%-62 761 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian105 676 zł116-8.0%97 874 zł64%-68 581 zł0.509
●Szeroki programProgramObniżka99 284 zł133-2.8%113 467 zł62%-71 168 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian116 682 zł100-10.3%79 347 zł68%-59 721 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian109 710 zł104-9.8%93 633 zł66%-64 256 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka111 069 zł96-8.6%101 363 zł68%-58 460 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka96 189 zł124-5.2%127 757 zł62%-69 676 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka100 207 zł112-7.1%123 534 zł64%-65 369 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka130 333 zł92-13.4%36 462 zł70%-58 087 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka103 984 zł100-8.9%119 691 zł66%-61 309 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian128 032 zł83-12.1%56 004 zł72%-52 586 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka137 774 zł87-14.0%21 086 zł72%-53 267 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian113 502 zł92-11.6%89 638 zł68%-60 177 zł0.612
OgraniczenieBez zmianBez zmian120 625 zł87-12.3%75 402 zł70%-55 432 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka93 220 zł116-6.6%137 404 zł62%-70 107 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka145 701 zł83-13.9%1318 zł74%-50 321 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka97 246 zł104-8.5%133 172 zł63%-65 791 zł0.631
Głębokie cięcieProgramObniżka114 937 zł83-10.7%97 665 zł69%-54 259 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka107 917 zł87-10.9%115 934 zł68%-57 032 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka101 031 zł92-10.3%129 284 zł65%-61 722 zł0.675
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka134 299 zł79-15.3%32 251 zł72%-53 770 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian117 454 zł79-13.6%85 649 zł69%-55 876 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian124 482 zł74-14.3%71 714 zł72%-51 243 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka141 644 zł74-16.0%17 207 zł74%-49 063 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka104 973 zł79-12.3%125 518 zł67%-57 433 zł0.748
Głębokie cięcieBez zmianObniżka111 765 zł74-13.0%112 255 zł69%-52 854 zł0.750
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian121 321 zł66-15.6%81 953 zł72%-51 676 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka138 178 zł66-17.3%28 333 zł73%-49 555 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka108 831 zł66-14.3%121 830 zł69%-53 244 zł0.841

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.77 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.