HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat chełmski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy73 117 mieszkańcówdochody własne 7953 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.19% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.11% do 18.49%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 638 zł132-4.1%25 013 zł93%-17 068 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 682 zł137-4.1%27 543 zł92%-19 577 zł0.321
●RozwójBez zmianAktywne64 694 zł119-6.0%21 077 zł96%-13 120 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 567 zł150-2.2%31 542 zł87%-23 594 zł0.341
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 698 zł123-6.2%23 675 zł94%-15 688 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 980 zł110-7.0%18 110 zł98%-10 165 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne67 653 zł105-8.1%17 274 zł98%-9296 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 720 zł108-8.5%18 147 zł98%-10 170 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne70 960 zł97-8.8%14 249 zł99%-6303 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 100 zł127-4.9%42 313 zł86%-23 894 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 269 zł114-6.8%39 514 zł90%-19 882 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 421 zł105-7.7%35 486 zł92%-17 014 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 274 zł132-4.9%45 912 zł84%-26 321 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 592 zł90-10.4%11 840 zł100%-3873 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne71 647 zł93-10.8%12 727 zł99%-4761 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 403 zł118-7.0%43 160 zł87%-22 368 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 045 zł145-3.0%48 779 zł82%-30 401 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian55 342 zł100-8.8%36 827 zł93%-15 995 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 847 zł83-10.8%10 527 zł100%-2561 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 406 zł103-9.3%37 709 zł92%-16 872 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 515 zł92-9.6%32 771 zł96%-13 089 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 318 zł123-5.4%53 123 zł83%-27 773 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja45 557 zł110-7.2%50 220 zł86%-23 717 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 644 zł101-8.2%46 290 zł87%-20 888 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 558 zł128-5.4%56 623 zł82%-30 161 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 755 zł114-7.4%53 769 zł84%-26 164 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 263 zł85-11.1%31 525 zł98%-10 592 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 260 zł141-3.4%59 593 zł78%-34 285 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 316 zł88-11.5%32 433 zł98%-11 483 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 698 zł96-9.3%47 498 zł88%-19 786 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 440 zł75-12.6%6513 zł100%1444 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 763 zł99-9.7%48 393 zł87%-20 662 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 808 zł88-10.0%43 576 zł92%-16 918 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 516 zł78-11.5%30 233 zł98%-9283 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne78 684 zł68-13.1%5213 zł100%2743 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 624 zł81-11.5%42 256 zł94%-14 378 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 677 zł84-12.0%43 164 zł93%-15 268 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 095 zł70-13.3%26 388 zł99%-5294 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 877 zł74-12.0%40 964 zł96%-13 068 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 336 zł63-13.8%25 109 zł100%-3998 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 459 zł66-13.8%37 114 zł98%-9074 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 433 zł53-15.2%0 zł100%7945 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 701 zł59-14.2%35 835 zł99%-7778 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 069 zł48-15.9%20 213 zł100%1186 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 438 zł44-16.3%30 926 zł100%-2589 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 22% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.