HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Goraj

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3984 mieszkańcówdochody własne 5247 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.41% do 0.39%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-16.89% do 33.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka60 835 zł133-5.6%16 134 zł61%-55 729 zł0.267
●RozwójProgramPodwyżka64 415 zł121-7.5%12 321 zł62%-51 917 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 223 zł124-7.9%23 277 zł61%-54 242 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka67 763 zł109-9.3%8744 zł64%-48 339 zł0.367
RozwójProgramBez zmian54 098 zł121-5.6%42 411 zł61%-53 271 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka62 789 zł112-9.8%19 560 zł62%-50 444 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian50 527 zł133-3.7%46 134 zł58%-57 074 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian57 439 zł109-7.5%38 922 zł62%-49 703 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 336 zł116-9.3%29 532 zł61%-54 438 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian49 218 zł124-6.1%54 183 zł58%-55 532 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian52 776 zł112-7.9%50 475 zł61%-51 744 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka71 182 zł96-11.3%5045 zł67%-44 641 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian60 848 zł96-9.5%35 334 zł63%-46 017 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka66 124 zł100-11.6%16 078 zł64%-46 882 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka49 796 zł109-6.1%62 540 zł60%-50 712 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka60 908 zł104-11.1%25 808 zł62%-50 633 zł0.490
RozwójProgramObniżka46 461 zł121-4.2%66 023 zł58%-54 272 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian56 104 zł100-9.8%47 001 zł62%-48 191 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 514 zł116-7.5%59 919 zł58%-55 689 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka42 895 zł133-2.2%69 740 zł57%-58 069 zł0.533
OgraniczenieProgramObniżka53 198 zł96-8.1%59 107 zł62%-47 034 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian51 078 zł104-9.3%56 204 zł60%-51 894 zł0.545
RozwójBez zmianObniżka45 364 zł112-6.5%73 435 zł58%-52 705 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka41 812 zł124-4.6%77 137 zł56%-56 486 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka48 686 zł100-8.4%69 967 zł60%-49 160 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka64 249 zł92-12.9%22 319 zł64%-47 063 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian64 194 zł83-11.6%32 069 zł65%-42 406 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 497 zł87-11.8%43 536 zł64%-44 522 zł0.603
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 412 zł92-11.1%52 723 zł62%-48 334 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka69 528 zł87-13.5%12 496 zł67%-43 201 zł0.604
Szeroki programWstrzymanieObniżka40 245 zł116-6.1%82 485 zł56%-56 615 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 537 zł83-10.2%55 890 zł63%-43 432 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka74 537 zł83-13.4%1460 zł68%-41 019 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka43 803 zł104-7.9%78 777 zł58%-52 827 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka52 072 zł87-10.4%66 696 zł62%-45 500 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka47 130 zł92-9.8%75 302 zł59%-49 274 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka67 660 zł79-14.8%18 730 zł67%-43 373 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 813 zł79-13.1%49 221 zł63%-44 656 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian62 828 zł74-13.8%40 326 zł66%-40 928 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 524 zł79-11.8%71 993 zł62%-45 605 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 396 zł74-12.5%63 493 zł64%-41 914 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka72 867 zł74-15.5%9134 zł69%-39 596 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 150 zł66-15.1%46 005 zł65%-41 053 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 854 zł66-13.8%68 783 zł63%-42 011 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka71 006 zł66-16.8%15 333 zł68%-39 759 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -0.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.