HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Biszcza

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3679 mieszkańcówdochody własne 10 165 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.15% do 0.18%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-17.1% do 46.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka304 555 zł133-0.5%22 081 zł70%-96 586 zł0.179
●RozwójProgramPodwyżka309 385 zł121-2.5%16 851 zł72%-91 357 zł0.249
Szeroki programBez zmianPodwyżka295 120 zł124-2.9%60 007 zł70%-95 144 zł0.298
●Szeroki programProgramBez zmian270 253 zł133+1.5%143 318 zł68%-99 332 zł0.337
RozwójProgramBez zmian275 070 zł121-0.5%138 203 zł69%-94 120 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka313 956 zł109-4.4%11 890 zł72%-86 396 zł0.354
RozwójBez zmianPodwyżka299 923 zł112-4.9%54 905 zł71%-89 944 zł0.379
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka288 058 zł116-4.4%84 993 zł69%-96 025 zł0.387
Bez zmianProgramBez zmian279 626 zł109-2.5%133 354 zł70%-89 175 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian261 772 zł124-1.0%179 815 zł68%-97 782 zł0.421
RozwójBez zmianBez zmian266 561 zł112-2.9%174 729 zł69%-92 600 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka292 873 zł104-6.3%79 880 zł71%-90 813 zł0.473
RozwójProgramObniżka249 588 zł121+1.0%229 928 zł68%-96 163 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka318 840 zł96-6.5%6533 zł73%-81 038 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka304 468 zł100-6.8%50 069 zł72%-85 012 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka244 782 zł133+3.1%235 032 zł67%-101 363 zł0.491
OgraniczenieProgramBez zmian284 492 zł96-4.6%128 502 zł72%-83 839 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian255 281 zł116-2.5%202 922 zł68%-98 589 zł0.496
Bez zmianProgramObniżka254 134 zł109-1.0%225 562 zł68%-91 231 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian271 092 zł100-4.9%170 099 zł70%-87 685 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian260 081 zł104-4.4%197 824 zł68%-93 394 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka237 012 zł124+0.5%269 147 zł67%-99 734 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka258 987 zł96-3.1%220 970 zł70%-85 911 zł0.564
RozwójBez zmianObniżka241 791 zł112-1.5%264 466 zł68%-94 565 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka297 428 zł92-8.2%75 032 zł72%-85 868 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka309 322 zł87-8.8%44 865 zł72%-79 688 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian289 236 zł83-6.8%124 008 zł72%-78 644 zł0.607
Bez zmianBez zmianObniżka246 312 zł100-3.4%260 160 zł68%-89 662 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka230 947 zł116-1.0%290 844 zł66%-100 486 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka323 601 zł83-8.6%1406 zł74%-75 823 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian264 623 zł92-6.3%193 197 zł69%-88 466 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian275 927 zł87-7.0%165 522 zł72%-82 382 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka235 737 zł104-2.9%286 158 zł67%-95 304 zł0.643
Głębokie cięcieProgramObniżka263 719 zł83-5.4%216 487 zł71%-80 730 zł0.652
OgraniczenieBez zmianObniżka251 134 zł87-5.5%255 595 zł69%-84 375 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka302 295 zł79-10.2%69 812 zł72%-80 528 zł0.695
Bez zmianWstrzymanieObniżka240 267 zł92-4.9%281 842 zł68%-90 389 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian269 471 zł79-8.4%188 608 zł71%-83 148 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka314 054 zł74-10.9%40 239 zł74%-74 506 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian280 643 zł74-9.1%161 054 zł72%-77 220 zł0.735
OgraniczenieWstrzymanieObniżka245 103 zł79-7.0%277 265 zł69%-85 086 zł0.774
Głębokie cięcieBez zmianObniżka255 836 zł74-7.7%251 139 zł71%-79 228 zł0.776
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka307 041 zł66-12.3%65 201 zł73%-75 330 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian274 199 zł66-10.5%184 128 zł72%-77 970 zł0.829
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka249 818 zł66-9.1%272 798 zł70%-79 924 zł0.869

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 381 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.