Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat biłgorajski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy95 219 mieszkańcówdochody własne 7891 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.59% do -0.07%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.71% do 16.3%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	52 309 zł	132	-3.4%	24 656 zł	95%	-12 246 zł	0.303
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	49 451 zł	137	-3.4%	27 175 zł	93%	-14 757 zł	0.329
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	55 434 zł	119	-5.3%	20 780 zł	98%	-8368 zł	0.330
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	52 536 zł	123	-5.5%	23 382 zł	96%	-10 934 zł	0.351
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	46 267 zł	150	-1.4%	31 113 zł	89%	-18 703 zł	0.352
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	58 615 zł	110	-6.3%	17 837 zł	99%	-5427 zł	0.352
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	58 462 zł	105	-7.4%	17 048 zł	99%	-4609 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	57 526 zł	108	-7.9%	17 930 zł	99%	-5492 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	40 695 zł	127	-4.2%	39 814 zł	87%	-19 284 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	43 925 zł	114	-6.1%	36 820 zł	92%	-15 340 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	46 980 zł	105	-7.0%	33 068 zł	94%	-12 488 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	37 958 zł	132	-4.2%	43 151 zł	86%	-21 711 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	41 148 zł	118	-6.3%	40 204 zł	89%	-17 823 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	34 669 zł	145	-2.2%	46 212 zł	83%	-25 722 zł	0.500
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	47 059 zł	100	-8.1%	33 935 zł	95%	-11 516 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	46 120 zł	103	-8.6%	34 826 zł	94%	-12 401 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	34 403 zł	123	-4.6%	49 182 zł	84%	-23 259 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	37 698 zł	110	-6.5%	46 120 zł	87%	-19 270 zł	0.549
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	40 693 zł	101	-7.5%	42 471 zł	90%	-16 457 zł	0.556
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	31 727 zł	128	-4.6%	52 432 zł	82%	-25 645 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 982 zł	114	-6.7%	49 413 zł	85%	-21 713 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	28 373 zł	141	-2.7%	55 585 zł	78%	-29 702 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 14% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.