HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat biłgorajski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy95 219 mieszkańcówdochody własne 7891 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.59% do -0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.71% do 16.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne52 309 zł132-3.4%24 656 zł95%-12 246 zł0.303
●RozwójDoinwestowanieAktywne49 451 zł137-3.4%27 175 zł93%-14 757 zł0.329
●RozwójBez zmianAktywne55 434 zł119-5.3%20 780 zł98%-8368 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne52 536 zł123-5.5%23 382 zł96%-10 934 zł0.351
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne46 267 zł150-1.4%31 113 zł89%-18 703 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne58 615 zł110-6.3%17 837 zł99%-5427 zł0.352
Bez zmianBez zmianAktywne58 462 zł105-7.4%17 048 zł99%-4609 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne57 526 zł108-7.9%17 930 zł99%-5492 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne61 665 zł97-8.1%14 044 zł100%-1634 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian40 695 zł127-4.2%39 814 zł87%-19 284 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian43 925 zł114-6.1%36 820 zł92%-15 340 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian46 980 zł105-7.0%33 068 zł94%-12 488 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian37 958 zł132-4.2%43 151 zł86%-21 711 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne63 371 zł90-9.7%11 689 zł100%740 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 148 zł118-6.3%40 204 zł89%-17 823 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne62 422 zł93-10.1%12 584 zł100%-156 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian34 669 zł145-2.2%46 212 zł83%-25 722 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian47 059 zł100-8.1%33 935 zł95%-11 516 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne64 622 zł83-10.1%10 384 zł100%2044 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 120 zł103-8.6%34 826 zł94%-12 401 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 136 zł92-8.9%30 166 zł98%-8629 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja34 403 zł123-4.6%49 182 zł84%-23 259 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja37 698 zł110-6.5%46 120 zł87%-19 270 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja40 693 zł101-7.5%42 471 zł90%-16 457 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja31 727 zł128-4.6%52 432 zł82%-25 645 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja34 982 zł114-6.7%49 413 zł85%-21 713 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 950 zł85-10.4%28 713 zł99%-6186 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja28 373 zł141-2.7%55 585 zł78%-29 702 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 000 zł88-10.9%29 625 zł98%-7085 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja40 897 zł96-8.6%43 210 zł91%-15 401 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne68 189 zł75-11.9%6434 zł100%5986 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja39 958 zł99-9.1%44 108 zł90%-16 286 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja43 914 zł88-9.3%39 537 zł93%-12 552 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 200 zł78-10.9%27 425 zł99%-4885 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 429 zł68-12.4%5142 zł100%7277 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja45 792 zł81-10.9%37 994 zł96%-10 066 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja44 842 zł84-11.3%38 905 zł95%-10 964 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 752 zł70-12.7%23 602 zł100%-960 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 042 zł74-11.3%36 705 zł97%-8764 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 990 zł63-13.1%22 326 zł100%329 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja50 598 zł66-13.1%32 877 zł99%-4834 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne74 149 zł53-14.6%0 zł100%12 410 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 836 zł59-13.5%31 601 zł99%-3545 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian62 694 zł48-15.3%17 445 zł100%5444 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja56 544 zł44-15.7%26 699 zł100%1574 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 14% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.