Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat włodawski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy34 989 mieszkańcówdochody własne 8301 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.99% do 0.45%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.88% do 15.05%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	51 856 zł	132	-7.5%	25 764 zł	98%	-10 480 zł	0.302
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	48 904 zł	137	-7.5%	28 473 zł	97%	-13 166 zł	0.328
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	55 063 zł	119	-9.4%	21 796 zł	99%	-6502 zł	0.329
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	45 633 zł	150	-5.6%	32 515 zł	93%	-17 217 zł	0.350
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	52 068 zł	123	-9.5%	24 570 zł	99%	-9253 zł	0.350
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	58 385 zł	110	-10.3%	18 586 zł	100%	-3318 zł	0.352
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	58 167 zł	105	-11.4%	17 962 zł	100%	-2658 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	57 254 zł	108	-11.8%	18 808 zł	100%	-3506 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	39 734 zł	127	-8.3%	40 730 zł	91%	-18 569 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	43 052 zł	114	-10.1%	37 497 zł	94%	-14 516 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	46 241 zł	105	-11.0%	33 648 zł	98%	-11 431 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	36 910 zł	132	-8.3%	44 098 zł	89%	-21 161 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	40 183 zł	118	-10.3%	40 923 zł	92%	-17 174 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	33 529 zł	145	-6.4%	47 401 zł	85%	-25 286 zł	0.499
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	46 266 zł	100	-12.1%	34 391 zł	98%	-10 598 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	45 350 zł	103	-12.5%	35 248 zł	98%	-11 448 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	33 144 zł	123	-8.7%	49 924 zł	87%	-23 149 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	36 530 zł	110	-10.5%	46 601 zł	90%	-19 046 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	39 657 zł	101	-11.4%	42 836 zł	93%	-16 005 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 383 zł	128	-8.7%	53 207 zł	84%	-25 696 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 724 zł	114	-10.7%	49 943 zł	88%	-21 659 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	26 935 zł	141	-6.9%	56 601 zł	81%	-29 872 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.