HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Borki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5715 mieszkańcówdochody własne 8283 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.65% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.76% do 32.31%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka120 543 zł133-2.0%19 258 zł73%-61 256 zł0.224
●RozwójProgramPodwyżka124 897 zł121-4.0%14 560 zł75%-56 559 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka116 537 zł124-4.5%31 947 zł73%-60 388 zł0.327
●Bez zmianProgramPodwyżka129 002 zł109-5.9%10 119 zł78%-52 117 zł0.361
RozwójProgramBez zmian106 893 zł121-2.0%60 537 zł72%-60 495 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian102 551 zł133-0.1%65 120 zł70%-65 178 zł0.375
RozwójBez zmianPodwyżka120 869 zł112-6.4%27 375 zł75%-55 715 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian110 986 zł109-4.0%56 208 zł74%-56 068 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka112 886 zł116-5.9%41 525 zł72%-61 361 zł0.411
Szeroki programBez zmianBez zmian99 072 zł124-2.5%77 718 zł70%-64 171 zł0.442
RozwójBez zmianBez zmian103 392 zł112-4.5%73 159 zł72%-59 512 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka133 327 zł96-8.0%5383 zł79%-47 382 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka117 227 zł104-7.8%36 943 zł75%-56 677 zł0.483
RozwójProgramObniżka93 566 zł121-0.6%95 498 zł69%-63 400 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka124 953 zł100-8.2%23 056 zł78%-51 297 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian115 297 zł96-6.1%51 613 zł76%-51 350 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka97 651 zł109-2.5%91 179 zł71%-58 983 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian95 740 zł116-4.0%86 523 zł69%-65 052 zł0.511
●Szeroki programProgramObniżka89 233 zł133+1.5%100 072 zł67%-68 072 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian107 465 zł100-6.4%68 854 zł73%-55 108 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka101 950 zł96-4.7%86 720 zł73%-54 279 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian100 069 zł104-5.9%81 954 zł71%-60 382 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka90 458 zł112-3.0%107 151 zł69%-62 314 zł0.558
Szeroki programBez zmianObniżka86 147 zł124-1.1%111 700 zł67%-66 962 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka121 320 zł92-9.6%32 615 zł77%-52 248 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka94 522 zł100-4.9%102 855 zł71%-57 921 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian119 508 zł83-8.2%47 469 zł79%-46 750 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka129 254 zł87-10.2%18 472 zł79%-46 589 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian111 751 zł87-8.4%64 369 zł76%-50 419 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian104 150 zł92-7.8%77 639 zł73%-55 968 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka83 051 zł116-2.5%119 928 zł66%-67 775 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka137 553 zł83-10.1%843 zł80%-42 764 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka87 371 zł104-4.5%115 369 zł68%-63 116 zł0.630
Głębokie cięcieProgramObniżka106 151 zł83-6.8%82 716 zł75%-49 691 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka98 797 zł87-7.0%98 633 zł73%-53 244 zł0.656
Bez zmianWstrzymanieObniżka91 443 zł92-6.4%111 063 zł70%-58 713 zł0.673
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka125 632 zł79-11.6%28 018 zł79%-47 527 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian108 447 zł79-9.8%73 080 zł75%-51 265 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian115 938 zł74-10.5%60 377 zł79%-45 845 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka133 455 zł74-12.3%14 213 zł80%-41 998 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka95 729 zł79-8.4%106 766 zł72%-54 023 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka102 974 zł74-9.2%94 651 zł75%-48 683 zł0.747
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian112 645 zł66-11.9%69 078 zł78%-46 678 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka129 845 zł66-13.6%23 688 zł80%-42 923 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka99 917 zł66-10.5%102 774 zł75%-49 449 zł0.838

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 340 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 80% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.