HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dębowa Kłoda

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3557 mieszkańcówdochody własne 11 193 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.51% do 1.18%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-17.39% do 48.05%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka366 134 zł133-6.8%24 254 zł71%-117 533 zł0.173
●RozwójProgramPodwyżka371 296 zł121-8.7%18 523 zł71%-111 802 zł0.246
Szeroki programBez zmianPodwyżka354 689 zł124-9.1%69 934 zł71%-116 087 zł0.294
●Szeroki programProgramBez zmian325 788 zł133-4.9%169 757 zł68%-120 315 zł0.332
RozwójProgramBez zmian330 934 zł121-6.8%164 302 zł69%-114 606 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka376 192 zł109-10.5%13 069 zł72%-106 349 zł0.353
RozwójBez zmianPodwyżka359 822 zł112-11.0%64 493 zł71%-110 388 zł0.378
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka346 276 zł116-10.5%100 068 zł70%-117 253 zł0.384
Bez zmianProgramBez zmian335 813 zł109-8.7%159 120 zł71%-109 174 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian315 459 zł124-7.3%214 095 zł67%-118 752 zł0.418
RozwójBez zmianBez zmian320 576 zł112-9.1%208 673 zł68%-113 075 zł0.458
RozwójWstrzymaniePodwyżka351 422 zł104-12.3%94 613 zł71%-111 537 zł0.472
RozwójProgramObniżka300 949 zł121-5.4%274 952 zł67%-116 680 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka381 470 zł96-12.5%7105 zł74%-100 385 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka364 690 zł100-12.7%59 325 zł72%-104 966 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka295 816 zł133-3.5%280 148 zł67%-122 373 zł0.487
Szeroki programWstrzymanieBez zmian307 714 zł116-8.7%241 985 zł67%-119 833 zł0.494
OgraniczenieProgramBez zmian341 070 zł96-10.7%154 025 zł71%-103 238 zł0.495
Bez zmianProgramObniżka305 816 zł109-7.3%270 290 zł68%-111 264 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian325 426 zł100-11.0%203 951 zł71%-107 674 zł0.528
RozwójWstrzymanieBez zmian312 843 zł104-10.5%236 549 zł68%-114 140 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka286 319 zł124-5.9%321 876 zł66%-120 724 zł0.552
OgraniczenieProgramObniżka311 057 zł96-9.3%265 293 zł70%-105 348 zł0.566
RozwójBez zmianObniżka291 423 zł112-7.8%316 980 zł67%-115 063 zł0.568
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka356 302 zł92-14.1%89 431 zł71%-106 098 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka369 935 zł87-14.7%53 719 zł73%-99 038 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian346 189 zł83-12.7%149 141 zł72%-97 469 zł0.608
Bez zmianBez zmianObniżka296 261 zł100-9.6%312 344 zł68%-109 679 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka279 072 zł116-7.3%348 140 zł65%-121 743 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka386 610 zł83-14.5%1414 zł74%-94 590 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian317 706 zł92-12.3%231 883 zł70%-108 723 zł0.621
OgraniczenieBez zmianBez zmian330 650 zł87-12.9%198 969 zł71%-101 775 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka284 188 zł104-9.1%343 232 zł67%-116 066 zł0.645
Głębokie cięcieProgramObniżka316 161 zł83-11.4%260 424 zł71%-99 600 zł0.655
OgraniczenieBez zmianObniżka301 470 zł87-11.6%307 377 zł69%-103 800 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka361 563 zł79-16.0%83 830 zł73%-100 150 zł0.696
Bez zmianWstrzymanieObniżka289 039 zł92-11.0%338 584 zł67%-110 666 zł0.699
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian322 945 zł79-14.2%226 886 zł71%-102 803 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka375 042 zł74-16.6%48 785 zł74%-93 279 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian335 737 zł74-14.9%194 115 zł72%-96 042 zł0.737
OgraniczenieWstrzymanieObniżka294 263 zł79-12.9%333 602 zł68%-104 766 zł0.778
Głębokie cięcieBez zmianObniżka306 542 zł74-13.6%302 537 zł71%-98 086 zł0.780
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka366 686 zł66-17.9%78 942 zł74%-94 371 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian328 048 zł66-16.2%222 017 zł71%-97 050 zł0.832
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka299 350 zł66-14.9%328 747 zł71%-99 034 zł0.873

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 410 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.08 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.