HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kluczewsko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4871 mieszkańcówdochody własne 8573 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.34% do 0.74%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.73% do 35.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka138 364 zł133-3.6%20 200 zł68%-79 541 zł0.217
●RozwójProgramPodwyżka142 805 zł121-5.5%15 373 zł70%-74 715 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka133 792 zł124-6.0%36 522 zł67%-78 289 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka146 996 zł109-7.4%10 805 zł71%-70 146 zł0.359
RozwójProgramBez zmian123 091 zł121-3.6%73 141 zł67%-77 559 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian118 662 zł133-1.6%77 815 zł65%-82 370 zł0.369
RozwójBez zmianPodwyżka138 211 zł112-7.8%31 860 zł69%-73 487 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian127 269 zł109-5.5%68 723 zł68%-73 006 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka129 764 zł116-7.4%48 605 zł67%-79 108 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian114 662 zł124-4.0%94 285 zł65%-81 009 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian119 069 zł112-6.0%89 637 zł67%-76 223 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka134 193 zł104-9.2%43 932 zł68%-74 295 zł0.482
RozwójProgramObniżka108 488 zł121-2.1%117 286 zł64%-79 660 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka151 425 zł96-9.4%5914 zł72%-65 255 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka142 379 zł100-9.7%27 453 zł71%-68 943 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian131 683 zł96-7.5%64 021 zł70%-68 135 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka112 658 zł109-4.0%112 879 zł65%-75 119 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka104 069 zł133-0.1%121 950 zł62%-84 460 zł0.508
Szeroki programWstrzymanieBez zmian110 980 zł116-5.5%105 411 zł64%-81 754 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian123 225 zł100-7.8%85 243 zł67%-71 694 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian115 396 zł104-7.4%100 752 zł65%-76 956 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka117 060 zł96-6.1%108 483 zł67%-70 262 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka100 494 zł124-2.6%137 217 zł62%-83 019 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka104 892 zł112-4.5%132 578 zł64%-78 245 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka138 371 zł92-11.0%39 515 zł70%-69 739 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka109 039 zł100-6.4%128 249 zł65%-73 727 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian135 993 zł83-9.7%59 872 zł72%-63 387 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka146 783 zł87-11.7%22 762 zł72%-64 080 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian119 561 zł92-9.2%96 348 zł67%-72 416 zł0.613
OgraniczenieBez zmianBez zmian127 613 zł87-9.8%80 787 zł70%-66 851 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka97 068 zł116-4.0%147 626 zł62%-83 709 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka155 750 zł83-11.5%1220 zł74%-60 489 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka101 474 zł104-6.0%142 978 zł63%-78 923 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka121 359 zł83-8.3%104 379 zł69%-65 527 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka113 415 zł87-8.5%124 073 zł67%-68 899 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka105 631 zł92-7.8%138 597 zł65%-74 394 zł0.676
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka142 787 zł79-13.0%34 811 zł72%-64 861 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian123 961 zł79-11.2%91 841 zł69%-67 558 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian131 899 zł74-11.9%76 694 zł72%-62 131 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka151 083 zł74-13.7%18 440 zł74%-59 341 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka110 019 zł79-9.8%134 410 zł67%-69 551 zł0.749
Głębokie cięcieBez zmianObniżka117 690 zł74-10.6%119 991 zł69%-64 192 zł0.751
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian128 257 zł66-13.3%87 738 zł71%-62 824 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka147 098 zł66-15.0%30 443 zł74%-60 108 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka114 304 zł66-11.9%130 317 zł68%-64 831 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 348 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.55 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.