HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Klimontów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7994 mieszkańcówdochody własne 5128 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.15% do -0.55%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.02% do 19.8%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka45 383 zł133-4.0%14 477 zł96%-7735 zł0.284
●RozwójProgramPodwyżka48 923 zł121-5.9%10 744 zł99%-4026 zł0.297
Szeroki programBez zmianPodwyżka44 219 zł124-6.4%17 120 zł96%-7516 zł0.363
●Bez zmianProgramPodwyżka52 232 zł109-7.8%7246 zł100%-552 zł0.370
RozwójProgramBez zmian39 938 zł121-4.0%24 705 zł94%-9100 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka47 745 zł112-8.3%13 432 zł99%-3822 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian43 240 zł109-5.9%21 251 zł97%-5634 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian36 405 zł133-2.1%28 392 zł88%-12 818 zł0.421
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka42 616 zł116-7.8%19 820 zł95%-8390 zł0.438
Szeroki programBez zmianBez zmian35 513 zł124-4.5%30 890 zł89%-12 469 zł0.466
RozwójBez zmianBez zmian39 032 zł112-6.4%27 218 zł94%-8760 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka55 604 zł96-9.8%3656 zł100%3018 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian46 602 zł96-8.0%17 707 zł99%-2074 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka36 596 zł109-4.5%31 767 zł93%-9426 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka51 042 zł100-10.1%9985 zł100%-363 zł0.489
RozwójProgramObniżka33 300 zł121-2.5%35 214 zł87%-12 910 zł0.492
RozwójWstrzymaniePodwyżka46 148 zł104-9.6%16 134 zł98%-4690 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian42 321 zł100-8.3%23 779 zł98%-5286 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian34 075 zł116-5.9%33 347 zł87%-13 276 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka39 952 zł96-6.6%28 229 zł97%-5845 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka29 773 zł133-0.6%38 895 zł83%-16 627 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian37 600 zł104-7.8%29 669 zł93%-9561 zł0.545
RozwójBez zmianObniżka32 596 zł112-5.0%37 417 zł88%-12 453 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka29 082 zł124-3.0%41 083 zł84%-16 155 zł0.567
Bez zmianBez zmianObniżka35 879 zł100-6.9%33 985 zł93%-8984 zł0.568
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka49 450 zł92-11.4%12 680 zł100%-1224 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian49 903 zł83-10.1%14 352 zł100%1416 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian45 668 zł87-10.3%20 252 zł99%-1738 zł0.600
Bez zmianWstrzymanieBez zmian40 894 zł92-9.6%26 224 zł97%-6080 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka54 398 zł87-12.1%6447 zł100%3191 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka43 246 zł83-8.7%24 971 zł99%-2347 zł0.609
RozwójWstrzymanieObniżka31 285 zł104-6.4%39 681 zł86%-13 177 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka27 766 zł116-4.5%43 353 zł82%-16 886 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka58 913 zł83-11.9%156 zł100%6518 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka39 220 zł87-8.9%30 468 zł97%-5420 zł0.629
Bez zmianWstrzymanieObniżka34 574 zł92-8.3%36 243 zł92%-9702 zł0.646
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian44 248 zł79-11.6%22 688 zł99%-2500 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka52 814 zł79-13.4%9134 zł100%2337 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian48 954 zł74-12.3%17 010 zł100%1736 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka37 921 zł79-10.3%32 715 zł97%-6130 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianObniżka42 499 zł74-11.0%27 319 zł99%-1927 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka57 693 zł74-14.1%3076 zł100%6674 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian47 541 zł66-13.7%19 374 zł100%991 zł0.798
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka41 207 zł66-12.3%29 498 zł99%-2629 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka56 115 zł66-15.4%5689 zł100%5828 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 271 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.52 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.