HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Działoszyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4510 mieszkańcówdochody własne 9298 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.33% do -0.57%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.75% do 32.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka141 426 zł133-9.7%20 515 zł77%-63 841 zł0.217
●RozwójProgramPodwyżka146 099 zł121-11.5%15 452 zł79%-58 778 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka136 496 zł124-12.0%35 278 zł76%-63 279 zł0.323
●Bez zmianProgramPodwyżka150 517 zł109-13.3%10 652 zł79%-53 978 zł0.360
RozwójProgramBez zmian125 221 zł121-9.7%67 146 zł75%-63 794 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian120 562 zł133-7.9%72 083 zł73%-68 840 zł0.368
RozwójBez zmianPodwyżka141 145 zł112-13.7%30 352 zł79%-58 243 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian129 624 zł109-11.5%62 470 zł77%-59 011 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka132 141 zł116-13.3%46 093 zł75%-64 621 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian116 245 zł124-10.2%86 324 zł72%-68 101 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian120 880 zł112-12.0%81 413 zł75%-63 083 zł0.463
RozwójProgramObniżka109 767 zł121-8.3%106 138 zł72%-67 493 zł0.482
RozwójWstrzymaniePodwyżka136 801 zł104-15.0%41 154 zł78%-59 572 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka155 222 zł96-15.2%5482 zł81%-48 808 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka145 539 zł100-15.5%25 686 zł79%-53 470 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian134 311 zł96-13.5%57 454 zł79%-53 862 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka114 160 zł109-10.2%101 474 zł74%-62 723 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka105 118 zł133-6.5%111 064 zł70%-72 527 zł0.507
Szeroki programWstrzymanieBez zmian112 260 zł116-11.5%96 274 zł72%-69 327 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian125 260 zł100-13.7%76 764 zł76%-58 326 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian116 905 zł104-13.3%91 351 zł74%-64 295 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka118 834 zł96-12.1%96 598 zł76%-57 590 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka101 257 zł124-8.8%124 221 zł70%-71 659 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka105 881 zł112-10.6%119 322 zł72%-66 652 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka141 205 zł92-16.7%36 477 zł79%-54 786 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka110 251 zł100-12.4%114 684 zł73%-61 909 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian138 883 zł83-15.5%52 951 zł79%-48 848 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka150 217 zł87-17.3%20 681 zł80%-48 331 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian129 919 zł87-15.6%71 850 zł79%-53 208 zł0.614
Bez zmianWstrzymanieBez zmian121 296 zł92-15.0%86 690 zł76%-59 526 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka97 546 zł116-10.2%133 525 zł69%-72 799 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka159 810 zł83-17.2%541 zł82%-43 774 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka102 181 zł104-12.0%128 615 zł70%-67 780 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka123 393 zł83-14.2%92 267 zł78%-52 591 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka114 897 zł87-14.3%110 068 zł76%-56 807 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka106 561 zł92-13.7%123 965 zł73%-63 024 zł0.677
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka145 896 zł79-18.6%31 457 zł80%-49 629 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian125 969 zł79-16.9%81 690 zł78%-54 392 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian134 465 zł74-17.6%67 533 zł79%-48 224 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka154 779 zł74-19.2%16 039 zł82%-43 326 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka111 221 zł79-15.6%119 251 zł75%-57 906 zł0.750
Głębokie cięcieBez zmianObniżka119 430 zł74-16.3%105 762 zł78%-51 837 zł0.751
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian130 527 zł66-18.8%77 349 zł79%-49 393 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka150 472 zł66-20.5%26 720 zł82%-44 609 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka115 766 zł66-17.6%114 933 zł77%-52 922 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 368 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.03 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.