Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pińczowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy36 283 mieszkańcówdochody własne 7662 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.08% do -0.12%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.69% do 17.88%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	50 247 zł	132	-6.0%	24 657 zł	86%	-23 960 zł	0.305
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	53 362 zł	119	-7.9%	20 706 zł	88%	-20 004 zł	0.331
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	47 432 zł	137	-6.0%	27 056 zł	84%	-26 347 zł	0.331
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	50 508 zł	123	-8.0%	23 184 zł	86%	-22 448 zł	0.352
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	56 483 zł	110	-8.8%	17 900 zł	92%	-17 202 zł	0.353
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	44 259 zł	150	-4.1%	31 066 zł	81%	-30 369 zł	0.355
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	56 382 zł	105	-9.9%	16 895 zł	92%	-16 168 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	55 438 zł	108	-10.3%	17 784 zł	92%	-17 058 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	38 971 zł	127	-6.7%	40 542 zł	80%	-29 812 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	42 190 zł	114	-8.6%	37 691 zł	83%	-25 801 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	45 188 zł	105	-9.5%	33 857 zł	85%	-23 078 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	36 276 zł	132	-6.7%	43 977 zł	78%	-32 126 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	39 454 zł	118	-8.8%	41 173 zł	81%	-28 172 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	33 000 zł	145	-4.8%	46 893 zł	75%	-36 203 zł	0.501
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	45 313 zł	100	-10.6%	34 959 zł	86%	-21 910 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	44 366 zł	103	-11.1%	35 867 zł	85%	-22 803 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	32 864 zł	123	-7.2%	50 528 zł	76%	-33 163 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	36 145 zł	110	-9.1%	47 643 zł	80%	-29 112 zł	0.548
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	39 085 zł	101	-10.0%	43 918 zł	82%	-26 423 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 227 zł	128	-7.2%	53 872 zł	75%	-35 442 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 468 zł	114	-9.2%	51 030 zł	78%	-31 449 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	26 888 zł	141	-5.3%	56 884 zł	72%	-39 559 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.