HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pińczowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy36 283 mieszkańcówdochody własne 7662 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.08% do -0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.69% do 17.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne50 247 zł132-6.0%24 657 zł86%-23 960 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne53 362 zł119-7.9%20 706 zł88%-20 004 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne47 432 zł137-6.0%27 056 zł84%-26 347 zł0.331
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne50 508 zł123-8.0%23 184 zł86%-22 448 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne56 483 zł110-8.8%17 900 zł92%-17 202 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne44 259 zł150-4.1%31 066 zł81%-30 369 zł0.355
Bez zmianBez zmianAktywne56 382 zł105-9.9%16 895 zł92%-16 168 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne55 438 zł108-10.3%17 784 zł92%-17 058 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne59 525 zł97-10.6%14 027 zł95%-13 330 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian38 971 zł127-6.7%40 542 zł80%-29 812 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian42 190 zł114-8.6%37 691 zł83%-25 801 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian45 188 zł105-9.5%33 857 zł85%-23 078 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian36 276 zł132-6.7%43 977 zł78%-32 126 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne61 233 zł90-12.1%11 587 zł97%-10 870 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian39 454 zł118-8.8%41 173 zł81%-28 172 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne60 277 zł93-12.6%12 489 zł96%-11 773 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian33 000 zł145-4.8%46 893 zł75%-36 203 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian45 313 zł100-10.6%34 959 zł86%-21 910 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne62 477 zł83-12.6%10 289 zł98%-9573 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian44 366 zł103-11.1%35 867 zł85%-22 803 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian48 333 zł92-11.3%31 120 zł88%-19 149 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja32 864 zł123-7.2%50 528 zł76%-33 163 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja36 145 zł110-9.1%47 643 zł80%-29 112 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja39 085 zł101-10.0%43 918 zł82%-26 423 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja30 227 zł128-7.2%53 872 zł75%-35 442 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja33 468 zł114-9.2%51 030 zł78%-31 449 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian50 147 zł85-12.8%29 815 zł91%-16 631 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja26 888 zł141-5.3%56 884 zł72%-39 559 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian49 188 zł88-13.3%30 736 zł90%-17 537 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja39 331 zł96-11.1%44 887 zł83%-25 182 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne65 995 zł75-14.3%6381 zł99%-5673 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja38 385 zł99-11.5%45 794 zł82%-26 074 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja42 294 zł88-11.8%41 139 zł84%-22 455 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian51 388 zł78-13.3%28 536 zł92%-15 337 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne67 228 zł68-14.8%5096 zł99%-4389 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja44 169 zł81-13.3%39 738 zł86%-19 898 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja43 211 zł84-13.7%40 658 zł86%-20 803 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian54 893 zł70-15.0%24 769 zł96%-11 453 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja45 411 zł74-13.7%38 458 zł88%-18 603 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian56 123 zł63-15.5%23 502 zł97%-10 171 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja48 919 zł66-15.5%34 687 zł92%-14 714 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne71 894 zł53-16.9%0 zł100%698 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja50 150 zł59-15.9%33 419 zł93%-13 433 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian60 773 zł48-17.6%18 690 zł99%-5103 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja54 804 zł44-18.0%28 593 zł98%-8359 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.