HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baćkowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4496 mieszkańcówdochody własne 9963 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.71% do 0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.13% do 24.2%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka112 051 zł133-6.2%21 066 zł87%-34 297 zł0.230
●RozwójProgramPodwyżka116 877 zł121-8.0%15 771 zł91%-29 013 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka107 798 zł124-8.5%30 484 zł87%-34 828 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka121 443 zł109-9.9%10 744 zł95%-23 996 zł0.362
RozwójProgramBez zmian97 812 zł121-6.2%50 863 zł85%-37 352 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian93 001 zł133-4.3%55 959 zł83%-42 618 zł0.378
RozwójBez zmianPodwyżka112 598 zł112-10.3%25 269 zł89%-29 573 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian102 364 zł109-8.0%46 032 zł87%-32 354 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka103 775 zł116-9.9%37 901 zł86%-36 920 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian89 321 zł124-6.6%64 813 zł83%-42 871 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian94 105 zł112-8.5%59 746 zł85%-37 634 zł0.464
RozwójProgramObniżka83 719 zł121-4.7%77 320 zł81%-43 502 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka126 325 zł96-11.9%5298 zł97%-18 564 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka108 586 zł104-11.7%32 673 zł88%-31 651 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka117 139 zł100-12.1%20 322 zł94%-24 585 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian107 227 zł96-10.1%40 834 zł91%-26 945 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka88 260 zł109-6.6%72 501 zł84%-38 518 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka78 919 zł133-2.8%82 404 zł79%-48 755 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian85 643 zł116-8.0%71 663 zł81%-44 787 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian98 632 zł100-10.3%54 943 zł87%-32 665 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka93 110 zł96-8.7%67 317 zł86%-33 126 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian90 439 zł104-9.9%66 584 zł84%-39 536 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka80 436 zł112-7.1%85 439 zł81%-43 580 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka75 663 zł124-5.2%90 494 zł79%-48 803 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka113 138 zł92-13.5%27 711 zł92%-26 649 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka84 952 zł100-9.0%80 648 zł83%-38 624 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian111 968 zł83-12.1%36 013 zł95%-21 682 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka121 991 zł87-14.1%15 053 zł96%-19 185 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian103 465 zł87-12.3%49 777 zł90%-27 289 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian94 976 zł92-11.7%61 769 zł86%-34 553 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka72 242 zł116-6.6%96 887 zł78%-50 589 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka131 084 zł83-13.9%0 zł98%-13 279 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka97 838 zł83-10.8%62 691 zł88%-27 879 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka77 026 zł104-8.5%91 820 zł80%-45 352 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka89 772 zł87-11.0%75 579 zł85%-33 265 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka81 553 zł92-10.3%87 017 zł83%-40 382 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka118 004 zł79-15.4%22 477 zł95%-21 231 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian99 824 zł79-13.6%56 588 zł88%-29 159 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian108 178 zł74-14.3%45 189 zł95%-22 057 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka126 722 zł74-16.1%10 204 zł98%-13 931 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka86 386 zł79-12.3%81 851 zł85%-35 006 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka94 472 zł74-13.0%71 102 zł88%-28 050 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian104 550 zł66-15.6%51 893 zł93%-23 911 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka122 748 zł66-17.3%17 521 zł98%-15 961 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka91 099 zł66-14.3%77 350 zł87%-29 775 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 381 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.03 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 38% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.