Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat opatowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy47 876 mieszkańcówdochody własne 7889 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.61% do 0.04%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.39% do 16.28%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	53 233 zł	132	-7.7%	24 980 zł	97%	-11 786 zł	0.302
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	50 341 zł	137	-7.7%	27 573 zł	95%	-14 356 zł	0.328
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	56 363 zł	119	-9.6%	21 090 zł	99%	-7882 zł	0.329
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	47 152 zł	150	-5.8%	31 533 zł	92%	-18 328 zł	0.350
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	53 430 zł	123	-9.7%	23 746 zł	98%	-10 513 zł	0.350
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	59 585 zł	110	-10.5%	18 055 zł	99%	-4864 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	59 394 zł	105	-11.5%	17 327 zł	100%	-4104 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	58 462 zł	108	-12.0%	18 200 zł	99%	-4978 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	41 400 zł	127	-8.5%	40 169 zł	90%	-19 168 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	44 638 zł	114	-10.3%	37 115 zł	93%	-15 196 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	47 732 zł	105	-11.2%	33 324 zł	96%	-12 270 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	38 633 zł	132	-8.5%	43 529 zł	87%	-21 651 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	41 828 zł	118	-10.5%	40 526 zł	91%	-17 740 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	35 335 zł	145	-6.6%	46 651 zł	84%	-25 692 zł	0.499
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	47 777 zł	100	-12.3%	34 176 zł	97%	-11 349 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	46 842 zł	103	-12.7%	35 058 zł	96%	-12 225 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	34 984 zł	123	-8.9%	49 543 zł	86%	-23 344 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	38 289 zł	110	-10.7%	46 397 zł	88%	-19 324 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	41 321 zł	101	-11.6%	42 692 zł	92%	-16 440 zł	0.556
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 279 zł	128	-8.9%	52 816 zł	83%	-25 785 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	35 540 zł	114	-10.9%	49 723 zł	86%	-21 827 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	28 915 zł	141	-7.1%	56 030 zł	80%	-29 873 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 8% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.