HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat opatowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy47 876 mieszkańcówdochody własne 7889 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.61% do 0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.39% do 16.28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne53 233 zł132-7.7%24 980 zł97%-11 786 zł0.302
●RozwójDoinwestowanieAktywne50 341 zł137-7.7%27 573 zł95%-14 356 zł0.328
●RozwójBez zmianAktywne56 363 zł119-9.6%21 090 zł99%-7882 zł0.329
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne47 152 zł150-5.8%31 533 zł92%-18 328 zł0.350
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne53 430 zł123-9.7%23 746 zł98%-10 513 zł0.350
●Szeroki programOgraniczenieAktywne59 585 zł110-10.5%18 055 zł99%-4864 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne59 394 zł105-11.5%17 327 zł100%-4104 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne58 462 zł108-12.0%18 200 zł99%-4978 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne62 640 zł97-12.3%14 243 zł100%-1047 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian41 400 zł127-8.5%40 169 zł90%-19 168 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 638 zł114-10.3%37 115 zł93%-15 196 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 732 zł105-11.2%33 324 zł96%-12 270 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 633 zł132-8.5%43 529 zł87%-21 651 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne64 344 zł90-13.8%11 876 zł100%1336 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 828 zł118-10.5%40 526 zł91%-17 740 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne63 400 zł93-14.2%12 762 zł100%449 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 335 zł145-6.6%46 651 zł84%-25 692 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian47 777 zł100-12.3%34 176 zł97%-11 349 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne65 600 zł83-14.2%10 562 zł100%2649 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 842 zł103-12.7%35 058 zł96%-12 225 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 895 zł92-13.0%30 354 zł99%-8384 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja34 984 zł123-8.9%49 543 zł86%-23 344 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja38 289 zł110-10.7%46 397 zł88%-19 324 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 321 zł101-11.6%42 692 zł92%-16 440 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 279 zł128-8.9%52 816 zł83%-25 785 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja35 540 zł114-10.9%49 723 zł86%-21 827 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 710 zł85-14.5%28 801 zł99%-5929 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja28 915 zł141-7.1%56 030 zł80%-29 873 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 763 zł88-14.9%29 696 zł99%-6819 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 493 zł96-12.7%43 368 zł92%-15 431 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne69 203 zł75-15.9%6531 zł100%6671 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 559 zł99-13.1%44 249 zł92%-16 307 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 550 zł88-13.4%39 630 zł95%-12 506 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 963 zł78-14.9%27 496 zł100%-4619 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne70 447 zł68-16.3%5230 zł100%7970 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 430 zł81-14.9%38 029 zł98%-10 006 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 484 zł84-15.3%38 937 zł97%-10 895 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 552 zł70-16.6%23 610 zł100%-613 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 684 zł74-15.3%36 737 zł99%-8695 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian58 793 zł63-17.0%22 330 zł100%684 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja51 276 zł66-17.0%32 877 zł99%-4685 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne75 207 zł53-18.5%0 zł100%13 190 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 519 zł59-17.4%31 597 zł100%-3387 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian63 537 zł48-19.1%17 410 zł100%5885 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja57 266 zł44-19.5%26 656 zł100%1820 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 8% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.