HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czarnocin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3552 mieszkańcówdochody własne 9834 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.66% do -0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.74% do 27.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka132 311 zł133-5.2%20 568 zł84%-40 242 zł0.221
●RozwójProgramPodwyżka137 091 zł121-7.1%15 386 zł86%-35 068 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka127 540 zł124-7.6%32 493 zł83%-40 438 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka141 612 zł109-9.0%10 471 zł88%-30 161 zł0.360
RozwójProgramBez zmian116 529 zł121-5.2%58 061 zł82%-42 475 zł0.364
●Szeroki programProgramBez zmian111 764 zł133-3.3%63 119 zł80%-47 631 zł0.372
RozwójBez zmianPodwyżka132 294 zł112-9.4%27 448 zł86%-35 293 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian121 036 zł109-7.1%53 268 zł84%-37 585 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka123 237 zł116-9.0%41 418 zł82%-42 262 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian107 603 zł124-5.7%74 300 zł80%-47 579 zł0.440
RozwójBez zmianBez zmian112 342 zł112-7.6%69 271 zł82%-42 452 zł0.463
RozwójProgramObniżka101 321 zł121-3.8%89 975 zł79%-47 937 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka146 439 zł96-11.0%5165 zł92%-24 866 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka128 002 zł104-10.8%36 361 zł85%-37 105 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka136 790 zł100-11.2%22 666 zł88%-30 414 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian125 844 zł96-9.1%48 114 zł86%-32 311 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka105 817 zł109-5.7%85 194 zł82%-43 060 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka96 566 zł133-1.8%95 022 zł79%-53 081 zł0.509
Szeroki programWstrzymanieBez zmian103 668 zł116-7.1%82 499 zł79%-49 247 zł0.510
Bez zmianBez zmianBez zmian116 824 zł100-9.4%64 505 zł83%-37 590 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka110 612 zł96-7.8%80 055 zł83%-37 802 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian108 418 zł104-9.0%77 458 zł82%-44 107 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka92 858 zł124-4.3%105 296 zł78%-52 846 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka97 587 zł112-6.2%100 279 zł79%-47 732 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka132 509 zł92-12.6%31 567 zł87%-32 213 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka102 058 zł100-8.0%95 525 zł81%-42 882 zł0.592
Głębokie cięcieProgramBez zmian130 534 zł83-11.2%43 403 zł88%-27 176 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka141 588 zł87-13.2%17 525 zł92%-25 151 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian121 604 zł87-11.4%59 383 zł86%-32 349 zł0.613
Bez zmianWstrzymanieBez zmian112 911 zł92-10.8%72 681 zł83%-39 232 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka89 197 zł116-5.7%112 955 zł77%-54 398 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka151 145 zł83-13.0%0 zł95%-19 711 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka115 289 zł83-9.9%75 587 zł85%-32 682 zł0.631
RozwójWstrzymanieObniżka93 936 zł104-7.6%107 926 zł79%-49 270 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka106 824 zł87-10.1%90 599 zł83%-37 657 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka98 418 zł92-9.4%103 160 zł80%-44 409 zł0.675
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka137 320 zł79-14.5%26 410 zł90%-26 934 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian117 704 zł79-12.7%67 544 zł85%-33 975 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian126 265 zł74-13.4%54 917 zł88%-27 246 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka146 266 zł74-15.2%12 732 zł95%-20 028 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka103 197 zł79-11.4%98 116 zł82%-39 167 zł0.748
Głębokie cięcieBez zmianObniżka111 473 zł74-12.1%86 192 zł85%-32 569 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian122 378 zł66-14.8%62 961 zł87%-28 856 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka142 012 zł66-16.5%21 502 zł94%-21 795 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka107 858 zł66-13.4%93 697 zł85%-34 064 zł0.840

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 377 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.