Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kazimierski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy31 373 mieszkańcówdochody własne 7972 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.1% do 0.04%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.72% do 21.2%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	79 826 zł	132	-5.3%	24 958 zł	97%	-12 957 zł	0.281
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	76 703 zł	137	-5.3%	27 516 zł	95%	-15 505 zł	0.307
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	82 729 zł	119	-7.2%	21 047 zł	99%	-9044 zł	0.317
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	73 740 zł	150	-3.4%	31 488 zł	92%	-19 488 zł	0.322
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	79 567 zł	123	-7.4%	23 691 zł	98%	-11 650 zł	0.337
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	86 187 zł	110	-8.1%	18 050 zł	99%	-6049 zł	0.342
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	85 536 zł	105	-9.2%	17 286 zł	99%	-5254 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	84 605 zł	108	-9.7%	18 159 zł	99%	-6128 zł	0.397
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	65 611 zł	127	-6.1%	45 346 zł	91%	-20 169 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	68 642 zł	114	-8.0%	42 877 zł	94%	-16 189 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	62 632 zł	132	-6.1%	49 279 zł	88%	-22 631 zł	0.475
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	71 951 zł	105	-8.9%	38 512 zł	96%	-13 284 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	59 541 zł	145	-4.2%	51 815 zł	85%	-26 681 zł	0.490
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	65 623 zł	118	-8.1%	46 855 zł	92%	-18 710 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	71 576 zł	100	-10.0%	40 590 zł	96%	-12 332 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	70 643 zł	103	-10.4%	41 483 zł	96%	-13 208 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	57 948 zł	123	-6.6%	58 175 zł	86%	-24 251 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	61 055 zł	110	-8.4%	55 689 zł	90%	-20 224 zł	0.558
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	64 292 zł	101	-9.3%	51 454 zł	92%	-17 360 zł	0.564
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	55 041 zł	128	-6.6%	61 999 zł	85%	-26 671 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	51 873 zł	141	-4.7%	64 593 zł	82%	-30 767 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	58 108 zł	114	-8.6%	59 554 zł	86%	-22 704 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.