HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kazimierski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy31 373 mieszkańcówdochody własne 7972 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.1% do 0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.72% do 21.2%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne79 826 zł132-5.3%24 958 zł97%-12 957 zł0.281
●RozwójDoinwestowanieAktywne76 703 zł137-5.3%27 516 zł95%-15 505 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne82 729 zł119-7.2%21 047 zł99%-9044 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne73 740 zł150-3.4%31 488 zł92%-19 488 zł0.322
Bez zmianDoinwestowanieAktywne79 567 zł123-7.4%23 691 zł98%-11 650 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne86 187 zł110-8.1%18 050 zł99%-6049 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne85 536 zł105-9.2%17 286 zł99%-5254 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne84 605 zł108-9.7%18 159 zł99%-6128 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne89 014 zł97-10.0%14 223 zł100%-2222 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian65 611 zł127-6.1%45 346 zł91%-20 169 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian68 642 zł114-8.0%42 877 zł94%-16 189 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian62 632 zł132-6.1%49 279 zł88%-22 631 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian71 951 zł105-8.9%38 512 zł96%-13 284 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne90 492 zł90-11.5%11 849 zł100%173 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne89 549 zł93-12.0%12 735 zł100%-714 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian59 541 zł145-4.2%51 815 zł85%-26 681 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian65 623 zł118-8.1%46 855 zł92%-18 710 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian71 576 zł100-10.0%40 590 zł96%-12 332 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne91 749 zł83-12.0%10 535 zł100%1486 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian70 643 zł103-10.4%41 483 zł96%-13 208 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian74 907 zł92-10.7%36 220 zł98%-9390 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja57 948 zł123-6.6%58 175 zł86%-24 251 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja61 055 zł110-8.4%55 689 zł90%-20 224 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja64 292 zł101-9.3%51 454 zł92%-17 360 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja55 041 zł128-6.6%61 999 zł85%-26 671 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja51 873 zł141-4.7%64 593 zł82%-30 767 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja58 108 zł114-8.6%59 554 zł86%-22 704 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 515 zł85-12.2%35 331 zł99%-6925 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian75 570 zł88-12.7%36 237 zł99%-7815 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne95 357 zł75-13.7%6517 zł100%5495 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja64 065 zł96-10.4%53 306 zł93%-16 321 zł0.600
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja63 132 zł99-10.9%54 199 zł92%-17 197 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja67 325 zł88-11.2%49 051 zł96%-13 419 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian77 770 zł78-12.7%34 037 zł99%-5615 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 602 zł68-14.2%5217 zł100%6794 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja69 008 zł81-12.7%48 043 zł98%-10 909 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja68 063 zł84-13.1%48 948 zł96%-11 799 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian81 362 zł70-14.4%30 173 zł100%-1622 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja70 263 zł74-13.1%46 748 zł98%-9599 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian82 605 zł63-14.9%28 892 zł100%-326 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja73 859 zł66-14.9%42 880 zł99%-5601 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne101 366 zł53-16.3%0 zł100%12 001 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja75 103 zł59-15.3%41 598 zł99%-4304 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian87 353 zł48-17.0%23 989 zł100%4862 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja79 855 zł44-17.4%36 687 zł100%889 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.