HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jędrzejów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy26 246 mieszkańcówdochody własne 6773 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.59% do -0.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.27% do 21.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka60 811 zł133-5.0%16 657 zł85%-24 193 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka64 787 zł121-6.9%12 412 zł87%-19 948 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka58 810 zł124-7.3%21 489 zł84%-24 005 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka68 522 zł109-8.7%8414 zł91%-15 950 zł0.367
RozwójProgramBez zmian52 993 zł121-5.0%33 311 zł82%-25 492 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka62 768 zł112-9.2%17 291 zł86%-19 781 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian49 028 zł133-3.0%37 478 zł80%-29 725 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian56 719 zł109-6.9%29 388 zł85%-21 505 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka56 511 zł116-8.7%25 715 zł83%-25 161 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian47 383 zł124-5.4%42 045 zł80%-29 354 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian51 331 zł112-7.3%37 897 zł82%-25 141 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka72 404 zł96-10.7%4211 zł96%-11 747 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian60 589 zł96-8.9%25 279 zł88%-17 317 zł0.488
RozwójProgramObniżka44 279 zł121-3.5%49 024 zł78%-29 581 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka47 997 zł109-5.4%45 109 zł81%-25 602 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka66 485 zł100-11.0%13 375 zł91%-15 802 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka60 476 zł104-10.5%21 548 zł86%-20 928 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian55 039 zł100-9.2%33 994 zł85%-21 173 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 300 zł116-6.9%45 942 zł78%-30 394 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka40 321 zł133-1.6%53 183 zł76%-33 805 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka51 858 zł96-7.5%41 011 zł85%-21 425 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 255 zł104-8.7%41 786 zł81%-26 172 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka42 881 zł112-5.9%53 152 zł78%-29 094 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka38 940 zł124-4.0%57 291 zł76%-33 298 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka46 581 zł100-7.8%49 256 zł81%-25 135 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka64 201 zł92-12.3%17 625 zł89%-16 940 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian64 377 zł83-11.0%21 433 zł94%-13 224 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 889 zł87-11.2%29 907 zł89%-17 008 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka70 348 zł87-13.0%9275 zł96%-11 621 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian52 970 zł92-10.5%37 874 zł85%-22 196 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 017 zł116-5.4%60 913 zł76%-34 253 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka55 638 zł83-9.6%37 301 zł87%-17 343 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka76 204 zł83-12.8%159 zł98%-7640 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka40 965 zł104-7.3%56 765 zł78%-30 040 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka50 423 zł87-9.8%45 218 zł85%-20 981 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka44 673 zł92-9.2%52 862 zł81%-26 072 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka68 073 zł79-14.3%13 515 zł95%-12 748 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian56 830 zł79-12.5%33 778 zł87%-18 019 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian62 658 zł74-13.2%26 216 zł94%-12 937 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 523 zł79-11.2%48 776 zł84%-21 907 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 183 zł74-11.9%41 625 zł87%-16 920 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka74 129 zł74-15.0%5401 zł98%-7536 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian60 607 zł66-14.5%29 998 zł92%-13 938 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 292 zł66-13.2%45 132 zł86%-17 836 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka71 863 zł66-16.3%9552 zł97%-8652 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 308 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.