HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Imielno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4112 mieszkańcówdochody własne 10 897 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.71% do -0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.27% do 38.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka244 713 zł133-4.3%22 220 zł79%-71 920 zł0.190
●RozwójProgramPodwyżka249 765 zł121-6.2%16 725 zł80%-66 424 zł0.253
Szeroki programBez zmianPodwyżka236 589 zł124-6.7%47 949 zł79%-71 478 zł0.306
●Szeroki programProgramBez zmian214 123 zł133-2.4%106 119 zł77%-77 710 zł0.347
RozwójProgramBez zmian219 159 zł121-4.3%100 762 zł79%-72 233 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka254 552 zł109-8.1%11 502 zł81%-61 202 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka241 612 zł112-8.6%42 606 zł80%-66 014 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka230 190 zł116-8.1%65 344 zł79%-73 084 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian223 930 zł109-6.2%95 676 zł79%-67 029 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian206 876 zł124-4.8%130 408 zł77%-77 064 zł0.427
RozwójBez zmianBez zmian211 883 zł112-6.7%125 083 zł78%-71 619 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka235 226 zł104-9.9%59 987 zł79%-67 605 zł0.476
RozwójProgramObniżka196 476 zł121-2.9%163 803 zł76%-76 517 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka259 697 zł96-10.1%5827 zł82%-55 527 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka246 372 zł100-10.4%37 533 zł81%-60 823 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian229 056 zł96-8.3%90 171 zł80%-61 378 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka191 452 zł133-0.9%169 148 zł74%-81 980 zł0.496
Bez zmianProgramObniżka201 236 zł109-4.8%158 730 zł78%-71 328 zł0.500
Szeroki programWstrzymanieBez zmian201 003 zł116-6.2%146 451 zł76%-78 537 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian216 627 zł100-8.6%120 028 zł79%-66 447 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian206 022 zł104-8.1%141 112 zł78%-73 078 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka184 858 zł124-3.3%191 734 zł73%-81 186 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka206 346 zł96-6.9%153 633 zł79%-65 694 zł0.559
RozwójBez zmianObniżka189 853 zł112-5.3%186 422 zł75%-75 755 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka239 997 zł92-11.7%54 901 zł81%-62 400 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka251 485 zł87-12.4%32 043 zł82%-55 184 zł0.605
Bez zmianBez zmianObniżka194 585 zł100-7.2%181 437 zł77%-70 596 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian234 049 zł83-10.4%85 398 zł82%-55 882 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka179 376 zł116-4.8%206 767 zł72%-82 561 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka264 709 zł83-12.2%432 zł83%-50 008 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian210 778 zł92-9.9%136 044 zł79%-67 892 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian221 720 zł87-10.6%114 833 zł80%-60 832 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka184 383 zł104-6.7%201 441 zł75%-77 116 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka211 326 zł83-9.0%148 919 zł80%-60 214 zł0.646
OgraniczenieBez zmianObniżka199 663 zł87-9.2%176 633 zł79%-64 999 zł0.675
Bez zmianWstrzymanieObniżka189 127 zł92-8.6%196 386 zł76%-71 944 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka245 125 zł79-13.7%49 393 zł82%-56 743 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian215 886 zł79-11.9%130 769 zł79%-62 259 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian226 682 zł74-12.6%110 135 zł81%-55 371 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka256 466 zł74-14.4%27 023 zł83%-49 700 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka194 220 zł79-10.6%191 556 zł78%-66 329 zł0.766
Głębokie cięcieBez zmianObniżka204 611 zł74-11.3%171 947 zł79%-59 554 zł0.767
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka250 120 zł66-15.7%44 300 zł83%-51 241 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian220 862 zł66-13.9%126 058 zł81%-56 780 zł0.825
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka199 182 zł66-12.6%186 857 zł79%-60 867 zł0.860

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 400 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.