Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat jędrzejowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy80 365 mieszkańcówdochody własne 7849 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.75% do -0.04%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.63% do 19.62%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	69 238 zł	132	-4.0%	24 644 zł	96%	-12 529 zł	0.289
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	66 235 zł	137	-4.0%	27 158 zł	95%	-15 037 zł	0.315
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	72 209 zł	119	-5.9%	20 767 zł	98%	-8651 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	63 204 zł	150	-2.1%	31 098 zł	91%	-18 983 zł	0.333
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	69 168 zł	123	-6.1%	23 369 zł	97%	-11 216 zł	0.342
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	75 533 zł	110	-6.9%	17 829 zł	99%	-5714 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	75 087 zł	105	-8.0%	17 038 zł	99%	-4894 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	74 149 zł	108	-8.5%	17 920 zł	99%	-5777 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	56 128 zł	127	-4.8%	42 940 zł	90%	-19 539 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	59 218 zł	114	-6.7%	40 298 zł	93%	-15 596 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	53 260 zł	132	-4.8%	46 626 zł	86%	-21 964 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	62 402 zł	105	-7.6%	36 199 zł	96%	-12 748 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	56 311 zł	118	-6.9%	44 028 zł	91%	-18 077 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	50 111 zł	145	-2.9%	49 335 zł	84%	-25 974 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	62 214 zł	100	-8.7%	37 832 zł	96%	-11 773 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	61 274 zł	103	-9.2%	38 732 zł	96%	-12 659 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	49 053 zł	123	-5.3%	54 416 zł	86%	-23 500 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	52 215 zł	110	-7.2%	51 749 zł	89%	-19 512 zł	0.555
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	55 332 zł	101	-8.1%	47 764 zł	92%	-16 703 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 253 zł	128	-5.3%	58 004 zł	84%	-25 885 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 375 zł	114	-7.3%	55 378 zł	86%	-21 953 zł	0.579
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 032 zł	141	-3.4%	60 756 zł	81%	-29 940 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.