HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat jędrzejowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy80 365 mieszkańcówdochody własne 7849 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.75% do -0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.63% do 19.62%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 238 zł132-4.0%24 644 zł96%-12 529 zł0.289
●RozwójDoinwestowanieAktywne66 235 zł137-4.0%27 158 zł95%-15 037 zł0.315
●RozwójBez zmianAktywne72 209 zł119-5.9%20 767 zł98%-8651 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne63 204 zł150-2.1%31 098 zł91%-18 983 zł0.333
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 168 zł123-6.1%23 369 zł97%-11 216 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne75 533 zł110-6.9%17 829 zł99%-5714 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne75 087 zł105-8.0%17 038 zł99%-4894 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne74 149 zł108-8.5%17 920 zł99%-5777 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne78 430 zł97-8.7%14 037 zł100%-1922 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian56 128 zł127-4.8%42 940 zł90%-19 539 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian59 218 zł114-6.7%40 298 zł93%-15 596 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian53 260 zł132-4.8%46 626 zł86%-21 964 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian62 402 zł105-7.6%36 199 zł96%-12 748 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne79 987 zł90-10.3%11 683 zł100%452 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne79 037 zł93-10.7%12 578 zł100%-445 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 311 zł118-6.9%44 028 zł91%-18 077 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 111 zł145-2.9%49 335 zł84%-25 974 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian62 214 zł100-8.7%37 832 zł96%-11 773 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne81 237 zł83-10.7%10 378 zł100%1755 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian61 274 zł103-9.2%38 732 zł96%-12 659 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian65 419 zł92-9.5%33 723 zł98%-8889 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja49 053 zł123-5.3%54 416 zł86%-23 500 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja52 215 zł110-7.2%51 749 zł89%-19 512 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja55 332 zł101-8.1%47 764 zł92%-16 703 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja46 253 zł128-5.3%58 004 zł84%-25 885 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja49 375 zł114-7.3%55 378 zł86%-21 953 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja43 032 zł141-3.4%60 756 zł81%-29 940 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 096 zł85-11.0%32 632 zł99%-6447 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian66 144 zł88-11.5%33 545 zł99%-7346 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne84 796 zł75-12.5%6431 zł100%5695 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 282 zł96-9.2%49 184 zł92%-15 644 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja54 342 zł99-9.7%50 083 zł92%-16 530 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja58 421 zł88-9.9%45 179 zł95%-12 799 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian68 344 zł78-11.5%31 345 zł99%-5146 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne86 035 zł68-13.0%5139 zł100%6985 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja60 168 zł81-11.5%43 979 zł97%-10 313 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja59 217 zł84-11.9%44 892 zł96%-11 212 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian71 889 zł70-13.2%27 531 zł100%-1223 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja61 417 zł74-11.9%42 692 zł98%-9012 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 126 zł63-13.7%26 256 zł100%64 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja64 965 zł66-13.7%38 874 zł99%-5084 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne90 747 zł53-15.2%0 zł100%12 115 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja66 202 zł59-14.1%37 599 zł99%-3796 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 821 zł48-15.8%21 400 zł100%5176 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 902 zł44-16.3%32 729 zł100%1321 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.