HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Kielce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy180 537 mieszkańcówdochody własne 10 925 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.55% do 0.52%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.73% do 16.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne60 374 zł132-5.1%30 436 zł82%-43 175 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 913 zł137-5.1%33 373 zł80%-46 077 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne63 914 zł119-7.0%25 718 zł84%-38 437 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 290 zł150-3.2%38 187 zł77%-50 910 zł0.336
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 396 zł123-7.2%28 740 zł82%-41 425 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 982 zł110-8.0%22 016 zł85%-34 764 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne67 319 zł105-9.1%21 176 zł85%-33 875 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 525 zł108-9.5%21 885 zł85%-34 586 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne71 418 zł97-9.8%17 408 zł87%-30 146 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian45 015 zł127-5.9%52 067 zł75%-51 170 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian48 692 zł114-7.8%48 842 zł77%-46 361 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 712 zł132-5.9%56 399 zł75%-53 976 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian52 594 zł105-8.7%43 761 zł80%-42 792 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 335 zł90-11.3%14 451 zł89%-27 166 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 524 zł93-11.8%15 180 zł89%-27 896 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian45 331 zł118-8.0%53 244 zł76%-49 253 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 954 zł145-4.0%59 717 zł73%-58 880 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian52 232 zł100-9.8%45 775 zł80%-41 728 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 724 zł83-11.8%12 980 zł92%-25 696 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian51 435 zł103-10.3%46 498 zł80%-42 443 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 168 zł92-10.5%40 653 zł83%-38 102 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja36 590 zł123-6.4%65 801 zł73%-55 871 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja40 351 zł110-8.2%62 446 zł75%-51 010 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 176 zł101-9.2%57 487 zł76%-47 484 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 366 zł128-6.4%70 010 zł69%-58 632 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja37 068 zł114-8.4%66 727 zł73%-53 857 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 523 zł141-4.5%73 459 zł65%-63 587 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 224 zł85-12.1%39 167 zł84%-35 047 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 410 zł88-12.5%39 928 zł83%-35 781 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 225 zł75-13.6%7873 zł94%-20 604 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 975 zł96-10.3%59 251 zł76%-46 324 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 178 zł99-10.7%59 978 zł76%-47 038 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 834 zł88-11.0%54 302 zł79%-42 742 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 610 zł78-12.5%37 728 zł84%-33 581 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 599 zł68-14.0%6419 zł95%-19 152 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 973 zł81-12.5%52 808 zł81%-39 636 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja49 160 zł84-12.9%53 569 zł80%-40 369 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 091 zł70-14.3%32 884 zł87%-28 511 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja51 360 zł74-12.9%51 369 zł82%-38 169 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 461 zł63-14.7%31 462 zł88%-27 063 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja55 846 zł66-14.7%46 519 zł84%-33 093 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 352 zł53-16.2%0 zł98%-12 748 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 217 zł59-15.1%45 097 zł84%-31 644 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 192 zł48-16.8%25 508 zł93%-20 685 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 953 zł44-17.3%39 125 zł89%-25 258 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 341 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.