HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brody

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 013 mieszkańcówdochody własne 7397 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.58% do 0.34%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.58% do 36%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka126 307 zł133-6.6%18 643 zł71%-65 494 zł0.221
●RozwójProgramPodwyżka130 458 zł121-8.5%14 158 zł72%-61 009 zł0.266
Szeroki programBez zmianPodwyżka122 323 zł124-8.9%32 565 zł70%-64 349 zł0.324
●Bez zmianProgramPodwyżka134 366 zł109-10.3%9925 zł74%-56 776 zł0.360
RozwójProgramBez zmian112 740 zł121-6.6%64 225 zł69%-63 867 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian108 600 zł133-4.7%68 579 zł67%-68 338 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka126 455 zł112-10.8%28 220 zł72%-59 887 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian116 636 zł109-8.5%60 120 zł71%-59 647 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka118 772 zł116-10.3%42 982 zł70%-65 072 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian105 129 zł124-7.1%82 677 zł67%-67 087 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian109 250 zł112-8.9%78 344 zł69%-62 638 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka122 913 zł104-12.1%38 628 zł72%-60 599 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka138 456 zł96-12.3%5435 zł75%-52 286 zł0.483
RozwójProgramObniżka99 615 zł121-5.2%102 525 zł67%-65 976 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka130 343 zł100-12.6%24 124 zł74%-55 674 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian120 713 zł96-10.5%55 791 zł73%-55 174 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka103 503 zł109-7.1%98 428 zł68%-61 766 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian101 888 zł116-8.5%92 264 zł67%-67 737 zł0.509
●Szeroki programProgramObniżka95 483 zł133-3.3%106 870 zł65%-70 437 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian113 128 zł100-10.8%74 260 zł71%-58 438 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian106 017 zł104-10.3%87 922 zł68%-63 278 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka107 570 zł96-9.1%94 350 zł70%-57 307 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka92 395 zł124-5.7%119 923 zł65%-69 108 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka96 507 zł112-7.6%115 600 zł67%-64 669 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka126 809 zł92-13.9%34 522 zł73%-56 376 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka100 377 zł100-9.4%111 548 zł68%-60 480 zł0.592
Głębokie cięcieProgramBez zmian124 699 zł83-12.6%51 936 zł74%-50 810 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka134 411 zł87-14.5%19 804 zł76%-51 208 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian109 903 zł92-12.1%83 828 zł70%-59 068 zł0.612
OgraniczenieBez zmianBez zmian117 182 zł87-12.7%70 129 zł73%-53 990 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka89 384 zł116-7.1%128 889 zł64%-69 705 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka142 455 zł83-14.3%1122 zł78%-47 905 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka93 505 zł104-8.9%124 557 zł66%-65 256 zł0.630
Głębokie cięcieProgramObniżka111 546 zł83-11.2%90 544 zł72%-52 954 zł0.632
OgraniczenieBez zmianObniżka104 421 zł87-11.4%107 679 zł70%-56 045 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka97 382 zł92-10.8%120 472 zł67%-61 057 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka130 888 zł79-15.8%30 191 zł75%-51 897 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian113 968 zł79-14.0%79 648 zł72%-54 607 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian121 147 zł74-14.7%66 333 zł74%-49 649 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka138 389 zł74-16.5%15 801 zł78%-46 851 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka101 437 zł79-12.7%116 576 zł70%-56 609 zł0.747
Głębokie cięcieBez zmianObniżka108 376 zł74-13.4%103 892 zł72%-51 716 zł0.749
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian117 943 zł66-16.0%75 843 zł74%-50 254 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka134 876 zł66-17.7%26 142 zł78%-47 527 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka105 401 zł66-14.7%112 780 zł72%-52 268 zł0.840

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.03 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.