Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat starachowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy82 681 mieszkańcówdochody własne 7316 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.43% do 0.07%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.14% do 21.62%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	64 865 zł	132	-6.7%	24 238 zł	85%	-26 143 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	61 979 zł	137	-6.7%	26 567 zł	84%	-28 457 zł	0.319
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	67 801 zł	119	-8.6%	20 323 zł	87%	-22 222 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	58 988 zł	150	-4.8%	30 537 zł	81%	-32 442 zł	0.339
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	64 878 zł	123	-8.8%	22 726 zł	85%	-24 592 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	70 964 zł	110	-9.5%	17 620 zł	90%	-19 524 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	70 648 zł	105	-10.6%	16 542 zł	92%	-18 417 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	69 688 zł	108	-11.1%	17 447 zł	90%	-19 323 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	52 601 zł	127	-7.5%	43 020 zł	81%	-31 490 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	55 649 zł	114	-9.3%	40 584 zł	83%	-27 518 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	49 841 zł	132	-7.5%	46 764 zł	79%	-33 736 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	58 681 zł	105	-10.2%	36 471 zł	85%	-24 894 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	52 851 zł	118	-9.5%	44 371 zł	81%	-29 821 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	46 739 zł	145	-5.6%	49 263 zł	77%	-37 772 zł	0.496
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	58 606 zł	100	-11.3%	38 336 zł	85%	-23 662 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	57 644 zł	103	-11.8%	39 261 zł	85%	-24 571 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	45 992 zł	123	-7.9%	55 012 zł	78%	-34 561 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	49 107 zł	110	-9.8%	52 574 zł	81%	-30 551 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 076 zł	101	-10.7%	48 584 zł	83%	-27 958 zł	0.559
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 295 zł	128	-7.9%	58 656 zł	76%	-36 774 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 372 zł	114	-10.0%	56 255 zł	79%	-32 822 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 125 zł	141	-6.1%	61 188 zł	75%	-40 847 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.