HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat starachowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy82 681 mieszkańcówdochody własne 7316 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.43% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.14% do 21.62%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 865 zł132-6.7%24 238 zł85%-26 143 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 979 zł137-6.7%26 567 zł84%-28 457 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne67 801 zł119-8.6%20 323 zł87%-22 222 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 988 zł150-4.8%30 537 zł81%-32 442 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 878 zł123-8.8%22 726 zł85%-24 592 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 964 zł110-9.5%17 620 zł90%-19 524 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne70 648 zł105-10.6%16 542 zł92%-18 417 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 688 zł108-11.1%17 447 zł90%-19 323 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne73 831 zł97-11.3%13 778 zł95%-15 683 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian52 601 zł127-7.5%43 020 zł81%-31 490 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 649 zł114-9.3%40 584 zł83%-27 518 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 841 zł132-7.5%46 764 zł79%-33 736 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 681 zł105-10.2%36 471 zł85%-24 894 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 382 zł90-12.8%11 351 zł96%-13 236 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 411 zł93-13.3%12 269 zł95%-14 155 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 851 zł118-9.5%44 371 zł81%-29 821 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 739 zł145-5.6%49 263 zł77%-37 772 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian58 606 zł100-11.3%38 336 zł85%-23 662 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 611 zł83-13.3%10 069 zł97%-11 955 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 644 zł103-11.8%39 261 zł85%-24 571 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 659 zł92-12.0%34 220 zł87%-21 001 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 992 zł123-7.9%55 012 zł78%-34 561 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja49 107 zł110-9.8%52 574 zł81%-30 551 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 076 zł101-10.7%48 584 zł83%-27 958 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 295 zł128-7.9%58 656 zł76%-36 774 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 372 zł114-10.0%56 255 zł79%-32 822 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 324 zł85-13.5%33 325 zł90%-18 499 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 125 zł141-6.1%61 188 zł75%-40 847 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 351 zł88-14.0%34 262 zł89%-19 420 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 131 zł96-11.8%50 232 zł83%-26 659 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 032 zł75-15.0%6257 zł98%-8152 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 169 zł99-12.2%51 156 zł83%-27 567 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 122 zł88-12.5%46 222 zł85%-24 028 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 551 zł78-14.0%32 062 zł92%-17 220 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 250 zł68-15.5%4987 zł99%-6883 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 853 zł81-14.0%45 216 zł86%-21 491 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 880 zł84-14.4%46 153 zł85%-22 412 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 958 zł70-15.7%28 407 zł95%-13 433 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 080 zł74-14.4%43 953 zł87%-20 212 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 174 zł63-16.1%27 156 zł96%-12 166 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 491 zł66-16.1%40 294 zł92%-16 420 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 807 zł53-17.6%0 zł100%-1905 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 707 zł59-16.6%39 042 zł93%-15 153 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 717 zł48-18.2%22 481 zł99%-7206 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 254 zł44-18.7%34 365 zł98%-10 187 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.