HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ćmielów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6652 mieszkańcówdochody własne 6992 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.45% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.23% do 16.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka48 360 zł133-9.0%17 307 zł98%-9248 zł0.274
●RozwójProgramPodwyżka52 421 zł121-10.8%12 890 zł100%-4841 zł0.293
Szeroki programBez zmianPodwyżka46 614 zł124-11.2%20 284 zł98%-9727 zł0.358
●Bez zmianProgramPodwyżka56 240 zł109-12.6%8722 zł100%-683 zł0.369
RozwójProgramBez zmian41 352 zł121-9.0%27 975 zł96%-12 278 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka50 657 zł112-13.0%15 927 zł100%-5340 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian45 161 zł109-10.8%23 859 zł99%-8134 zł0.411
●Szeroki programProgramBez zmian37 302 zł133-7.1%32 338 zł91%-16 671 zł0.412
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka44 418 zł116-12.6%23 483 zł98%-11 375 zł0.436
Szeroki programBez zmianBez zmian35 896 zł124-9.4%35 028 zł91%-16 908 zł0.462
RozwójBez zmianBez zmian39 928 zł112-11.2%30 685 zł96%-12 535 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka60 226 zł96-14.5%4308 zł100%3720 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka36 979 zł109-9.4%35 280 zł94%-13 631 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian49 133 zł96-12.7%19 626 zł100%-3749 zł0.487
RozwójProgramObniżka33 178 zł121-7.6%39 273 zł90%-17 765 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka54 458 zł100-14.8%11 818 zł100%-1202 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka48 469 zł104-14.3%19 116 zł99%-6978 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian43 718 zł100-13.0%26 609 zł98%-8410 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian33 906 zł116-10.8%37 947 zł90%-18 404 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka40 941 zł96-11.4%31 087 zł98%-9259 zł0.530
●Szeroki programProgramObniżka29 136 zł133-5.7%43 577 zł85%-22 148 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian37 946 zł104-12.6%33 594 zł94%-14 021 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka32 005 zł112-9.9%41 688 zł90%-17 843 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka27 981 zł124-8.0%45 927 zł85%-22 206 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka35 788 zł100-11.7%37 715 zł94%-13 728 zł0.571
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka52 278 zł92-16.0%14 996 zł100%-2829 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian53 019 zł83-14.8%15 654 zł100%531 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian47 670 zł87-14.9%22 428 zł100%-4048 zł0.602
Bez zmianWstrzymanieBez zmian41 744 zł92-14.3%29 488 zł98%-9886 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka58 423 zł87-16.6%7474 zł100%3178 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka44 817 zł83-13.5%27 226 zł100%-4991 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka26 144 zł116-9.4%48 638 zł84%-23 590 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka64 124 zł83-16.5%0 zł100%8016 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka30 176 zł104-11.2%44 337 zł88%-19 217 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka39 729 zł87-13.6%33 544 zł98%-9379 zł0.632
Bez zmianWstrzymanieObniżka33 966 zł92-13.0%40 355 zł92%-15 092 zł0.652
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian45 706 zł79-16.2%25 265 zł100%-5511 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka56 253 zł79-17.9%10 640 zł100%1564 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian51 535 zł74-16.9%18 586 zł100%209 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka37 918 zł79-14.9%36 174 zł97%-10 730 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianObniżka43 585 zł74-15.6%29 800 zł100%-5134 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka62 302 zł74-18.6%3414 zł100%7452 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian49 581 zł66-18.2%21 344 zł100%-1241 zł0.801
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka41 783 zł66-16.9%32 351 zł99%-6472 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka60 141 zł66-19.8%6488 zł100%5851 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.