HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bałtów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3074 mieszkańcówdochody własne 12 074 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.54% do 0.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.6% do 40.14%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka310 602 zł133-11.1%24 282 zł80%-85 113 zł0.181
●RozwójProgramPodwyżka316 037 zł121-12.9%18 244 zł81%-79 086 zł0.250
Szeroki programBez zmianPodwyżka300 253 zł124-13.4%56 645 zł80%-84 908 zł0.300
●Szeroki programProgramBez zmian273 321 zł133-9.3%128 409 zł78%-91 692 zł0.339
RozwójProgramBez zmian278 736 zł121-11.1%122 648 zł79%-85 689 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka321 199 zł109-14.7%12 501 zł82%-73 344 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka305 656 zł112-15.1%50 898 zł81%-78 917 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka292 350 zł116-14.7%78 330 zł79%-86 950 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian283 880 zł109-12.9%117 167 zł80%-79 971 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian264 033 zł124-11.6%159 119 zł78%-91 252 zł0.423
RozwójBez zmianBez zmian269 417 zł112-13.4%153 393 zł79%-85 285 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka297 767 zł104-16.4%72 568 zł80%-80 940 zł0.475
RozwójProgramObniżka251 078 zł121-9.8%201 022 zł78%-90 560 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka326 799 zł96-16.6%6188 zł83%-67 030 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka310 788 zł100-16.8%45 431 zł81%-73 208 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka245 676 zł133-7.9%206 768 zł75%-96 545 zł0.491
OgraniczenieProgramBez zmian289 457 zł96-14.8%111 211 zł81%-73 687 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian256 766 zł116-12.9%179 142 zł78%-93 138 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka256 207 zł109-11.6%195 556 zł79%-84 859 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian274 530 zł100-15.1%147 946 zł80%-79 600 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian262 164 zł104-14.7%173 400 zł79%-87 153 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka237 178 zł124-10.2%235 381 zł75%-95 932 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka261 767 zł96-13.5%190 134 zł79%-78 598 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka242 548 zł112-12.0%229 670 zł77%-89 982 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka302 913 zł92-18.1%67 084 zł81%-75 213 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka316 353 zł87-18.7%39 460 zł82%-66 934 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian294 883 zł83-16.8%106 053 zł82%-67 587 zł0.607
Bez zmianBez zmianObniżka247 648 zł100-13.8%224 469 zł78%-84 315 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka230 385 zł116-11.6%254 160 zł74%-97 703 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka332 248 zł83-18.5%211 zł84%-60 901 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian267 291 zł92-16.4%167 937 zł79%-81 450 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian280 071 zł87-17.0%142 403 zł81%-73 356 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka235 769 zł104-13.4%248 433 zł76%-91 736 zł0.642
Głębokie cięcieProgramObniżka267 176 zł83-15.5%184 992 zł80%-72 519 zł0.650
OgraniczenieBez zmianObniżka253 171 zł87-15.7%219 220 zł79%-78 093 zł0.681
Bez zmianWstrzymanieObniżka240 882 zł92-15.1%243 171 zł78%-86 051 zł0.695
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka308 496 zł79-19.9%61 094 zł82%-68 916 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian272 850 zł79-18.2%162 336 zł80%-75 183 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian285 463 zł74-18.9%137 277 zł82%-67 293 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka321 767 zł74-20.5%34 037 zł83%-60 843 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka246 424 zł79-17.0%237 906 zł79%-79 807 zł0.772
Głębokie cięcieBez zmianObniżka258 547 zł74-17.6%214 110 zł80%-72 052 zł0.773
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka313 927 zł66-21.8%55 620 zł83%-62 803 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian278 259 zł66-20.1%157 194 zł81%-69 099 zł0.829
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka251 815 zł66-18.9%232 780 zł80%-73 745 zł0.867

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 433 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.