HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gowarczów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4404 mieszkańcówdochody własne 5805 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.77% do 0.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.54% do 22.84%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka44 166 zł133-3.7%16 027 zł75%-35 279 zł0.284
●RozwójProgramPodwyżka47 883 zł121-5.6%12 070 zł77%-31 322 zł0.297
Szeroki programBez zmianPodwyżka42 887 zł124-6.1%19 653 zł75%-34 504 zł0.363
●Bez zmianProgramPodwyżka51 365 zł109-7.5%8352 zł79%-27 604 zł0.370
RozwójProgramBez zmian38 407 zł121-3.7%30 352 zł72%-34 912 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka46 588 zł112-8.0%15 736 zł77%-30 564 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian41 881 zł109-5.6%26 712 zł76%-31 204 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian34 699 zł133-1.7%34 230 zł69%-38 859 zł0.420
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka41 133 zł116-7.5%23 370 zł73%-35 180 zł0.439
Szeroki programBez zmianBez zmian33 706 zł124-4.2%38 250 zł69%-37 960 zł0.466
RozwójBez zmianBez zmian37 399 zł112-6.1%34 388 zł72%-34 031 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka54 944 zł96-9.5%4487 zł82%-23 738 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka34 873 zł109-4.2%40 951 zł71%-33 859 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian45 449 zł96-7.7%22 943 zł79%-27 351 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka50 056 zł100-9.8%12 091 zł79%-26 862 zł0.490
RozwójProgramObniżka31 405 zł121-2.2%44 584 zł67%-37 559 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka44 841 zł104-9.3%19 488 zł76%-31 232 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian40 858 zł100-8.0%30 764 zł76%-30 339 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian32 127 zł116-5.6%41 688 zł67%-38 557 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka38 433 zł96-6.3%37 191 zł75%-30 015 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka27 703 zł133-0.3%48 456 zł64%-41 499 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian35 826 zł104-7.5%37 819 zł71%-34 619 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka30 610 zł112-4.7%48 207 zł67%-36 588 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka26 923 zł124-2.7%52 062 zł64%-40 510 zł0.566
Bez zmianBez zmianObniżka34 063 zł100-6.6%44 590 zł72%-32 904 zł0.568
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka48 315 zł92-11.2%15 848 zł79%-27 523 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian48 948 zł83-9.8%19 406 zł81%-23 580 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian44 410 zł87-10.0%27 014 zł79%-26 506 zł0.600
Bez zmianWstrzymanieBez zmian39 292 zł92-9.3%34 188 zł76%-30 921 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka53 617 zł87-11.8%8329 zł82%-23 016 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka41 924 zł83-8.4%33 776 zł78%-26 253 zł0.608
RozwójWstrzymanieObniżka29 166 zł104-6.1%51 391 zł67%-37 118 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka25 473 zł116-4.2%55 252 zł63%-41 048 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka58 452 zł83-11.6%749 zł85%-19 955 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka37 606 zł87-8.6%40 907 zł76%-29 079 zł0.629
Bez zmianWstrzymanieObniżka32 625 zł92-8.0%47 767 zł71%-33 427 zł0.647
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian42 851 zł79-11.3%30 430 zł78%-27 077 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka51 884 zł79-13.1%12 077 zł81%-23 666 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian47 891 zł74-12.0%23 615 zł81%-22 753 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka36 176 zł79-10.0%44 017 zł75%-29 593 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianObniżka41 080 zł74-10.7%37 570 zł78%-25 336 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka57 109 zł74-13.8%4766 zł85%-19 251 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian46 340 zł66-13.4%26 962 zł81%-23 316 zł0.799
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka39 658 zł66-12.0%40 671 zł78%-25 841 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka55 384 zł66-15.1%8445 zł84%-19 893 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 76% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.